Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences. https://scienceproblems.uz/index.php/journal <p><strong>Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук (scienceproblems.uz) – научно-практический электронный журнал, официально зарегистрированный 6 августа 2020 года за номером 1368.</strong></p> <p><strong>Журнал издаётся с </strong><strong>2020</strong><strong> года.</strong></p> <p><strong>Цель журнала<br /></strong>Целью журнала является публикация результатов текущих и научно обоснованных научных и практических исследований в области социальных и гуманитарных наук и доведение их до читателя.</p> <p><strong>Список ВАК<br /></strong>Постановлением Президиума ВАК при Кабинете Министров Республики Узбекистан от 30 ноября 2022 года за № 1. 327/5. Журнал включен в ПЕРЕЧЕНЬ научных изданий, рекомендованных ВАК Республики Узбекистан для публикации основных научных результатов диссертаций по истории, экономике, философии, филологии, юриспруденции и педагогике.</p> <p><strong>Язык публикации<br /></strong>Журнал и его статьи публикуются на узбекском, русском и английском языках.</p> <p><strong>Разделы журнала<br /></strong>Издание в основном публикует статьи по истории, экономике, философии, филологии, праву и педагогике.<br />Также принимаются статьи по психологии, истории искусства, политологии и социологии.</p> <p><strong>Открытость журнала (Open Access)<br /></strong>Публикуемые номера журнала и статьи в нем являются открытыми (доступными) и бесплатными. Опубликованные публикации размещаются в архивном разделе сайта scienceproblems.uz.</p> <p><strong>Политика рецензирования<br /></strong>Все представленные рукописи отправляются на рецензирование без указания автора. Публикуются только статьи, рекомендованные к публикации рецензентом и получившие положительную рецензию.</p> <p><strong>Проверка на антиплагиат<br /></strong>Статьи, поступившие в редакцию, подлежат проверке в специальной программе антиплагиат. Уровень присвоения не должен превышать 15 процентов (оригинальность должна составлять не менее 85 процентов).</p> <p><strong>Периодичность публикации<br /></strong>Как правило, журнал выходит раз в месяц. Также, по рекомендации редакции могут публиковаться дополнительные и специальные выпуски журнала.</p> <p><strong>ISSN<br /></strong>Журналу присвоен номер ISSN 2181-1342.</p> <p><strong>DOI<br /></strong>Редакция является официальным членом Crossref DOI и имеет префикс DOI 10.47.390. Каждой публикации и научной статье присваивается индивидуальный номер Crossref DOI.</p> <p><strong>Учредитель<br /></strong>Общество с ограниченной ответственностью “SCIENCEPROBLEMS TEAM”.</p> <p><strong>Редакция<br /></strong>Адрес: город Ташкент, Яккасарайский район, улица Кичик Бешёгоч, 70/10.<br />Адрес электронной почты:<a href="mailto:scienceproblems.uz@gmail.com"> scienceproblems.uz@gmail.com</a><br />Телеграм-канал: <a href="https://t.me/scienceproblems_uz">https://t.me/scienceproblems_uz</a><br />Телефон (телеграм): +998996020984.</p> Scienceproblems.uz ru-RU Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари / Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук / Actual Problems of Humanities and Social Sciences. 2181-1342 TURKISTONDA OILA VA NIKOH MUNOSABATLARINUNG O’ZIGA XOS JIHATLARI VA ROSSIYA IMPERIYASI BOSQINIDAN KEYIN MINTAQADA YUZ BERGAN DEMOGRAFIK JARAYONLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1809 <p>Tadqiqotning maqsadi Turkistonda FHDYo tizimi faoliyati, jumladan, fuqarolik holatlarini ro‘yxatga olish idoralarining shakllanishi, uning faoliyatini takomillashtirish jarayonlarini ochib berishdan iborat. Ushbu maqolanning asosiy vazifasi Turkistonda oila va nikoh munosabatlari sohasida yuz bergan demografik jarayonlar tahlilini yoritish, Turkistonda fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish organlarining shakllanishi va uning huquqiy asoslari yaratilishini tahlil etishdan iboratdir. Rossiya bosqiniga qadar va mustamlaka sharoitida ham Turkiston aholisining ko‘payishi feodal ishlab chiqarish munosabatlari ustun darajadagi jamiyatlarga xos bo‘lgan barcha asosiy xususiyatlarga ega bo’lib, odamlarning hayoti va turmushi esa an’anaviy institutlar va diniy axloq doirasi&nbsp; bilan belgilanar edi.</p> Hurshida Tillakhodjayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N01 ХОРАЗМ ИМОРАТСОЗЛИГИДА ҒИШТНИНГ ТАЙЁРЛАНИШ УСУЛЛАРИ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1814 <p>Ушбу мақолада XX – асрда Хоразм воҳаси қурилиш тизими (турар-жой ва монументал бинолар)да ишлатилган ғиштларнинг турлари, ўлчамлари, тайёрланиш усуллари ва босқичлари, шунингдек, уй-жой қурилишида ғишт билан боғлиқ одатлар ва инончлар ҳақида маълумот берилади.</p> Ихтиёр Салаев Copyright (c) 2024 Ихтиёр Салаев 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N06 ARIYANAM VAYJA GEOGRAFIK NOM TARIXI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1810 <p>Ushbu maqola Ariyanam Vayja geografik nom ekanligiga bagʻishlanadi. Ariyanam Vayja&nbsp; geografik nomini manbashunoslik asoslariga koʻra maqola davriy jihatdan: eng qadimgi davr O‘rta Osiyo va Eron tarixiga oid Avesto manbasi asosida, tarixshunoslik asoslariga koʻra: sovet davri, mustaqillik davri va xorijiy tadqiqotchilar asarlarini tahlil qiladi. Ariyanam Vayja&nbsp; nomi qachon paydo boʻlgani va bu atamalarni kim olib kirgani, qaysi manbalarda, qaysi davrlarda, qanday nomlar bilan nomlanganini, bu nomlarni tarixiy kelib chiqishida tadqiqot olib borish kerakligi yoritiladi.</p> Mahliyo A’zamova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N02 DEMOGRAFIK XAVF XATARNI PAYDO QILADIGAN SHART – SHAROIT VA OMILLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1811 <p>Demografik xavf xatarni paydo qiladigan shart – sharoit va omillar quydagilarni tashkil qiladi: iqtisodiy va geografik jihatdan joylashgan o‘rni, qulay yoki noqulay joylashganligi, turli xil yuqumli kasalliklar, epedimiyalarning tarqalishi, tug‘ulishning pasayishi, aholining qarishi, aholining milliy madaniy an’analarning buzilishi, ishsizlik, kam taminlanganlik, asosiy ishchi kuchining chetga chiqib ketishi, turli millat ma’daniyatining aralashuvi, yer – suv va oziq ovqat yetishmasligi va boshqalar kiradi.</p> Ibodulla Xo‘jageldiyev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N03 SUG‘D TARIXIY GEOGRAFIYASIGA DOIR MULOHAZALAR (AHAMONIYLAR DAVRI MISOLIDA) https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1812 <p>Ushbu maqolada jahon sivilizatsiya markazlaridan biri, Markaziy Osiyodagi tarixiy-madaniy viloyatlaridan biri hisoblangan Sug‘d hududining miloddan avvalgi VI-IV&nbsp; asrlardagi tarixiy geografiyasi arxeologik va yozma manbalar asosida tahlil qilingan.</p> Sarvar Norboyev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N04 O‘ZBEKISTON SSR NING AFRIKA DAVLATLARI BILAN ILMIY-TEXNIKAVIY HAMKORLIGI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1813 <p>Bu maqolada O‘zbekiston SSRning Afrika davlatlari bilan ilmiy, texnikaviy aloqalari, oliy ta’lim muassasalari bilan aloqalarning kengayib borishi, chet el davlatlari mutaxassislari bilan amalga oshirilgan o‘zaro almashinuvlar haqida ma’lumotlar berilgan.</p> Oxunjon Boboqulov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N05 “ЁДГОРГА ЕТИШИНГ!” https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1815 <p>Ushbu maqolada XX asrda maydonga chiqqan birinchi davlat arbobi, SSSRdek ulkan davlatda eng yuqori lavozimlardan birini egallagan yagona o‘zbek ayoli Yodgor Nasriddinova Sodiqovnaning hayoti va faoliyati, siyosiy faoliyatining ilk yillari haqida ma’lumotlar berilgan. martaba.</p> Дилрабо Бабажанова Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N07 АКАДЕМИК АБДУЛАҲАД МУҲАММАДЖОНОВ ФАОЛИЯТИДА МИЛЛИЙ ЎЗЛИКНИ АНГЛАШ МАСАЛАСИ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1816 <p>Мақола, академик А. Р. Мухаммаджонов илмий асарларида, миллий ўзликни англаш масалаларининг тутган ўрни масаласига бағишланган. А. Мухаммаджонов ўз асарларида тарихи манбаларни қиёсий ўрганиш асосида ёшларда ватанпарварлик туйғусини шакллантириш, миллий рух ва тарихий онгини ривожланишининг ижтимоий-маданий негизлари очиб беришга харакат қилади. Бу асарларда халқимизнинг ҳамдўстлиги ва бирлигининг маънавий пойдевори бўлган азалий қадриятларлар, уларнинг ҳаётдаги тарбиявий аҳамияти ҳақида тарихий маълумотлар батафсил ва кенг қамровли ёритилган.</p> Баходир Тўйчибоев Алишер Абдуматов Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N08 YANGI O’ZBEKISTON TARAQQIYOTIDA OMMAVIY AXBOROT VOSITALARINING ROLI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1817 <p>Ushbu maqolada ommaviy axborot vositalari tushunchasi, ularning Yangi O’zbekiston taraqqiyotida tutgan o’rni, ommaviy axborot vositalari faoliyati hamda ularga yuklatilgan asosiy vazifalar masalasi muhokama qilingan. Shuningdek, bugungi globallashuv jarayonida ommaviy axborot vositalarining jamiyatga ta’siri sezilarli darajada ortib borayotganligi, demokratik jamiyat taraqqiyotida jamoatchilik fikrining roli va uni ommaviy axborot vositalarida aks ettirishi xususida fikr yuritilgan.</p> Shaxlo Atavullayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N09 ROSSIYA TASHQI IQTISODIY ALOQALARINING MOLIYAVIY JIHATLARI (XIX ASRNING OXIRGI CHORAGI - XX ASR BOSHI) https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1818 <p>XIX asrning oxirgi choragi – XX asr boshida Rossiya tashqi iqtisodiy aloqalarining holati ushbu maqolada tadqiq qilingan. Asosiy e’tibor Rossiya iqtisodiyotining rivojlanishida&nbsp; moliyaviy jihatlarning tutgan o‘rni va roli atroflicha ko‘rib chiqishg qaratilgan. O‘rganilgan davrda rus hukumati tomonidan amalga oshirilgan moliyaviy siyosat tahlil qilingan. Ushbu siyosatning tashqi iqtisodiy aloqalar rivojlanishi ko‘rsatkichlariga ta’siri ochib berilgan.</p> Azizbek Xolliyev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N10 RIVOJLАNАYOTGАN MАMLАKАTLАRDА MOLIYАVIY XIZMАTLАRDАN FOYDАLАNISH IMKONIYАTLАRI: MIKROMOLIYАLАSHTIRISH, FINTEСH VА INNOVАTSION MOLIYАVIY MАHSULOTLАRNING ROLINI OSHIRISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1819 <p>Mikromoliyаlаsh tаshkilotlаri vа ulаrning nаzаriy аsoslаri o‘rgаnilgаn. Mikromoliyаlаsh tаshkilotlаrini rivojlаntirishning аsosiy yo‘nаlishlаri.&nbsp; Mikromoliyаlаsh tаshkilotlаri fаoliyаtining iqtisodiy-huquqiy аsoslаri vа mikromoliyаlаsh tаshkilotlаri fаoliyаtining hozirgi holаti tаhlil qilingаn. Innovаtsion moliyаviy mаhsulotlаr. FinTeсh innovаtsiyаlаrini rivojlаntirish.</p> Elnurjon To‘yсhiyev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N11 ХОРАЗМ ВИЛОЯТИДА ИНСОН КАПИТАЛИНИНГ РИВОЖЛАНИШИ ВА УНДАН САМАРАЛИ ФОЙДАЛАНИШ ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШ ЙЎЛЛАРИ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1820 <p>Ушбу мақолада инсон капиталининг ривожланиши ва ундан самарали фойдаланиш даражасини баҳолаш борасидаги ёндашувлари ҳақида сўз боради. Хоразм вилоятининг бюджетининг асосий параметрлари, аҳолисининг умумий даромадлари ёритилган. Шунингдек Хоразм вилоятда аҳоли пунктларида туғилиш ва ўлим коэффициентлари ҳамда вилоятда содир бўлган асосий ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар ўрганилган.</p> Хуршид Зарипов Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N12 O‘ZBEKISTONDA ELEKTRON TIJORATNING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1821 <p>Ushbu maqolada O‘zbekistonda elektron tijorat va elektron savdoni rivojlantirish muammolari va xususiyatlari o‘rganilgan. Rivojlangan davlatlar va O‘zbekistonda elektron tijorat va elektron savdoning rivojlanish ko‘rsatkichlarini qiyosiy tahlil qilish asosida xulosa va takliflar ishlab chiqilgan.</p> Muxiddin Pazildinov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N13 O‘ZBEKISTONDA KICHIK TADBIRKORLIK SUB’EKTLARI TOMONIDAN YUK TASHISH XIZMATI KO‘RSATISHNING TASHKILIY-IQTISODIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1822 <p>O'zbekiston iqtisodiyotining tezkor rivojlanishi davrida, kichik tadbirkorlik subyektlarining yuk tashish xizmatlarini ko'rsatishdagi roli muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqola mamlakatda kichik tadbirkorlik subyektlarining yuk tashish xizmatlarini ko'rsatish jarayonlarini takomillashtirishning tashkiliy va iqtisodiy asoslarini o'rganadi. Tadqiqot, ushbu sohadagi muammolarni aniqlash, ularning iqtisodiy va tashkiliy echimlarini taklif qilish orqali kichik tadbirkorlik subyektlarining samaradorligini oshirish yo'llarini ko'rib chiqadi.</p> Sevarа Aytiyeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N14 MONETAR REJIMLARINING TURLARI VA O'ZBEKISTONNING INFLYATSION TARGETLASHGA O'TISHI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1823 <p>Markaziy bank mamlakatning bank tizimini muhim bo`g`ini hisoblanib, u monetar (pul – kredit) siyosatini yurituvchi asosiy subyektidir. Mamlakatning maqasadi va uni strategiyasidan kelib chiqib Markaziy bank ma`lum monetar rejimini yuritadi. Bunda tanlangan bir ko`rsatkich “nominal langar” yoki maqsadli ko`rsatkich belgilanib unga erishish uchun harakat qilinadi. Iqtisodiy adabiyotlar “nominal langar” sifatida YaIM, pul massasi, inflyatsiya darajasi, valyuta kursi va boshqa ko`rsatkichlar mo`ljall sifatida qabul qilinadi. Mazkur ilmiy maqolada Markaziy bank tomonidan qanday monetar rejimlarning olib borilishi atroflicha o`rganilib, hozirgi vaqta dunyo mamlakatlari joylashgan hududlar bo`yicha inflyatsiya targetlash rejimiga o`tgan davlatlar va ularning 2023 yilda belgilangan ko`rsatkichlari hamda 2021 yil O`zbekiston Respublikasi Markaziy banki inflyatsiyani targetlash rejimiga o`tgandan so`ng maqsadli ko`rsatkichga erishish va uning natijalari o`rganildi.</p> Atabek Isayev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N15 ИПАКЧИЛИК КОРХОНАЛАРНИНГ ИННОВАЦИОН ФАОЛИЯТИНИ БОШҚАРИШ ЖАРАЁНИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ ИМКОНИЯТЛАРИ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1824 <p>Мақолада инновацион жараёнлар моделларини тадқиқ этиш асосида,&nbsp; ипакчилик корхоналарнинг инновацион фаолиятини бошқариш жараёнини ривожлантириш йўллари&nbsp; бўйича фикр-мулоҳазалар келтирилган. Ипакчилик корхоналарнинг инновацион фаолиятини бошқариш жараёнида ташкилий, маркетинг инновацияларни ҳамда&nbsp; илмий тадқиқот институтлари билан ҳамкорликда технологик инновацияларни жорий этиш таклифи ишлаб чиқилган.</p> Надирахон Алиева Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N16 KAPITAL BOZORI INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1825 <p>Ushbu maqola iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlash va bozor samaradorligini oshirish uchun kapital bozori infratuzilmasini rivojlantirish va takomillashtirish bo‘yicha turli strategiyalarni o‘rganadi. Unda me’yoriy-huquqiy baza, texnologik yutuqlar, bozorga kirish imkoniyati, moliyaviy savodxonlik, mahsulotlarni diversifikatsiya qilish, bozorlararo aloqalar, huquqiy infratuzilma, xalqaro standartlarga muvofiqlik, ma’lumotlarning shaffofligi va qo‘llab-quvvatlash xizmatlarini rivojlantirishning ahamiyati muhokama qilinadi.</p> Zafar Ruziev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N17 RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA DAVLATNING MOLIYAVIY – INVESTITSION SIYOSATI VA QABUL QILINGAN IQTISODIY ISLOHOTLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1826 <p>Bu maqolada davlatning iqtisodiy sohasidagi siyosati va so'nggi paytda qabul qilingan iqtisodiy islohotlar tahlil qilingan. Maqolada dastlab, davlatning amaldagi iqtisodiy siyosati haqida umumiy tushuncha berilgan. Keyin esa, so'nggi paytda qanday qabul qilingan iqtisodiy islohotlarning mavjud siyosati muhitidagi o'zgarishlarga, moliyaviy siyosatga va umumiy iqtisodiy holatga o'tkazishiga qaratilgan ta'sirini ko'rsatib berilgan. Maqola muallifning o'z fikrlari, tahlillari va izohlari asosida qurildi.</p> Baxtiyor Azizkulov Sanjarbek Sayfullayev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N18 JADIDCHILIK HARAKATINING MILLIY TARBIYANI YUKSALTIRISHDAGI ROLI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1827 <p>Ushbu maqolada jadidchilik harakati g‘oyalari va ularning Markaziy Osiyo mamlakatlari taraqqiyoti va jamiyat tafakkuridagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, jadidchilikning ma’naviy rivojini boshlash orqali o‘zbek xalqini mustamlaka zulmi va qoloqlikdan ozod qilish g‘oyasi jadidchilikning siyosiy-huquqiy va ijtimoiy asoslarida tahlil qilindi.</p> Shakhnoza Sultonova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N19 MARKAZIY OSIYO DINLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1828 <p>Ushbu maqolada Markaziy osiyoga dinlarni kirib kelishi, shakllanishi, ularni aholini turmush tarzi, madaniyati, iqtisodiyoti, tarixiy rivojlanishi qolaversa, har bir dinning o‘ziga xos xususiyatlari haqida so‘z yuritiladi.</p> Shohsanam Razzoqova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N20 YANGI O’ZBEKISTON YOSHLARINI MAFKURAVIY TAHDIDLARDAN ASRASHNING MA’NAVIY-MA’RIFIY ASOSLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1829 <p>Mazkur maqolada mafkuraviy, g‘oyaviy va informatsion kurashlar kuchayib borayotgan hozirgi murakkab va tahlikali davrda ma’naviy-ma’rifiy ishlarni yangi bosqichga ko‘tarish, yoshlarimizni turli mafkuraviy xurujlardan himoya qilish, yurtdoshlarimizning hayotga ongli&nbsp;munosabatini shakllantirish, yon-atrofda yuz berayotgan voqealarga daxldorlik hissini oshirish, mamlakatimiz mustaqilligini, tinch-osoyishta hayotimizga xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan tajovuzlarga qarshi izchil manzilli kurash olib borish orqali ma’naviy xavfsizlikni ta’minlashga doir jihatlar asos qilib olindi.</p> Adolat Ziyotova Kahramon Mamaraximov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N21 ЎЗБЕКИСТОНДА ДАВЛАТ ТИЛИ РИВОЖИНИНГ МУҲИМ МАСАЛАЛАРИ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1830 <p>Мазкур мақолада Ўзбекистонда давлат тили ривожига оид муҳим масалалар ҳақида фикр юритилади. Дунё миқёсида халқаро тиллар, давлат тили, маҳаллий тилларнинг ҳозирги ҳолати тўғрисида маълумот берилади. Улар маълум бир гуруҳларга умумлаштирилади. Уларнинг келажакдаги ҳолати тадқиқ этилади.</p> Шуҳрат Кўчимов Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N22 РОЛЬ КОНЦЕПТА «СЕМЬЯ» В ЛИНГВОКУЛЬТУРАХ ЗАПАДА И ВОСТОКА https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1831 <p>Настоящая статья посвящается комплексному исследованию концепта «семья» в сопоставительном аспекте на материале трех языков: узбекского, русского и английского. В статье анализируются и выявляются сходства и различия в составляющих компонентах концепта «семья» в узбекских, английских пословицах.</p> Ситора Рузиева Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N23 ОБРАЗЛИ ФРАЗЕОЛОГИК БИРЛИКЛАРНИ ТАРЖИМА ҚИЛИШДАГИ МУАММОЛАР https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1832 <p>Ушбу мақолада тил ва тафаккурнинг ўзаро таъсири, маъно ва маъно ўртасидаги муносабатлар бугунги кунгача долзарб бўлиб қолмоқда ва кўплаб тадқиқотчиларнинг қизиқишини фразеологик бирликлар уйғотишда давом этётгани ҳақида гап боради. Фразеологик бирликларни таржима қилишда у ёки бу бирликларнинг семантикасининг барча сояларини унинг миллий рангини, стилистик ва маданий-тарихий хусусиятларини йўқотмасдан чет тилида ва чет эл маданиятида етказиш жуда қийин ҳисобланади. Таржимон фразеологик семантикани тушунишга яқинлашиши мумкин, аммо она тилида сўзлашувчиларнинг фикрларини улар айтганидек аниқ ва равон баён қилиш учун бой тажриба ва маҳорат талаб этилади. Шунинг учун фразелогизмларни таржима қилиш муаммоси ҳали ҳам ҳал қилинмаган деб ҳисобланади, чунки барча ҳолатлар учун аниқ, стандарт таржима варианти мавжуд эмас.</p> Покиза Мирсагатова Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N24 THE FUNCTION OF THE AUTHOR’S SPEECH AND DIALOGICAL FORMS OF SPEECH IN HISTORICAL NOVELS https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1833 <p>The article presents examples of author's speech in fiction and historical novels, the role of dialogic speech in the form of communication, historical formation, tasks, structure, types of language, functions of speech in fiction, as well as the opinions and conclusions of famous researchers.</p> Shalolakhan Jurayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N25 COMPARATIVE ANALYSIS OF J. BYRON AND M. LERMONTOV’S POETRY https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1834 <p>This article provides a comparative analysis of the poetry of two prominent Romantic-era poets, Lord Byron and Mikhail Lermontov. By examining their works in terms of themes, style, and influences, this study aims to highlight the similarities and differences between these two poets and explore how their poetry reflects the social and cultural contexts of their respective nations.</p> Aziza Ruzibayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N26 ANALYSIS OF FORMING PSYCHOLOGICAL TERMS IN ENGLISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1835 <p>This article studies formation ways of psychological terms in English language. The author analyzed the formation of psychological terms in the English language by affixation, word acquisition and compounding ways. Also the author gives examples of psychological terms.</p> Saodat Jovbo‘riyeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N27 “BOYLIK” KONSEPTINING LINGVOKULTUROLOGIK TАHLILI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1836 <p>Ushbu mаqolаdа nаfаqаt lingvokulturologiyаdа bаlki kongnitiv tilshunoslikdа hаm konsept tushunchаsining muhimligi tа’kidlаnаdi. Shu jumlаdаn, “boylik” konseptining lingvomаdаniy jihаtdаn oʻrgаnilаdi. Bu tushunchаning moddiy vа mа’nаviy tomonlаri koʻrib chiqilаdi. Turli etnos mаdаniyаtidа ushbu konsept hаqidа fikrlаr tаhlil qilinаdi.</p> Muаttаr Qulmаmаtovа Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N28 ONOMASTIKADA ONIMIZATSIYA VA APELLYATIVIZATSIYANING LINGVISTIK XUSUSIYATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1837 <p>An’anaviy tilshunoslikning alohida fan sohasi sifatida tadqiq etilayotgan onomastikaga boʻlgan qiziqish tobora oshib borayotganini mavjuda tadqitolar tahlili koʻrsatmoqda. Jumladan, atoqli ot va turdosh ot orasidagi oʻxshash va farqli jihatlarni oʻrganish nafaqat qiyosiy, balki chogʻishtirma aspektda ham olib borilayotgan ishlar talaygina. Shuningdek, oʻzbek tilshunosligi doirasida ham lingvopoetika sohasi rivojlanib, bu mavzu doirasida ham bir qator izlanishlar tadqiqotchilar tomonidan qizgʻin olib borilayotganligi quvonarli holatdir. Mazkur maqolada onomastikada onimizatsiya va apellyativizatsiyaning lingvistik xususiyatlari alohida spekt sifatida tadqiq etiladi.</p> Zayniddin Sanakulov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N29 EXPLORATION OF IRONY OF DESIRES THROUGH THE LENS OF PSYCHOLOGY AND MORALITY IN THEODORE DREISER’S NOVEL “SISTER CARRIE https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1838 <p>This article delves into the intricate dynamics of human emotions, desires, and ambitions within Theodore Dreiser’s novel “Sister Carrie”. It explores the profound psychological transformations and moral dilemmas experienced by the characters. Through meticulous analysis of dialogue excerpts, it unveils the complexities of their inner worlds and the consequences of their choices. By dissecting the characters' aspirations and ethical struggles, it provides fresh perspectives on their development and the moral inquiries embedded in the narrative. Ultimately, the article offers profound insights into the interplay of personal ambition, societal expectations, and moral integrity within the novel's rich tapestry of human experience.</p> Roza Saakyan Lola Jalilova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N30 LINGUISTIC FEATURES OF «DANCE» TERMINOLOGY IN UZBEK AND ENGLISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1839 <p>Ushbu maqolada raqs terminologiyasi tushunchasi va uning oʻzbek va ingliz tillarida lingvistik xususiyatlari oʻrganilgan.&nbsp; O‘zbek tilida raqs terminologiyasini yaratishda boy lug‘atning ahamiyati haqida so‘z yuritiladi.&nbsp; Ushbu maqola raqs terminologiyasining maftunkor olamiga kirib, uning o‘zbek va ingliz tillarida lingvistik xususiyatlarini o‘rganadi.</p> Oyjamol Khudoyberdieva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N31 O‘ZBEK TILIDA ATTORLIK LEKSIKASINING MAVZUVIY GURUHLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1840 <p>Ushbu maqolada o‘zbek tilida uchraydigan attorlik sohasiga oid birliklarning mavzuiy-tematikasi ideografik aspektda tasniflandi. Ularni maʼlum semantik maydon asosida lugʼatlashtirishning afzallik tomonlari asoslandi. Attorlik leksik birliklari haqida turli tizimlarda fikrlar tahlil qilindi.</p> Shoxista Soatmurodova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N32 INGLIZ VA OʻZBEK TILLARIDA “MUHABBAT” KONSEPTLI METAFORIK MODELLARDA OʻXSHATISH ASOSLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1841 <p>Metafora dunyoni bilish va tasvirlashning eng samarali qoʻllaniladigan aqliy va lingvistik shakllaridan biridir. Mavhum konseptlarni, shu jumladan, “muhabbat”ni ifodalashda metafora alohida oʻrin tutadi, chunki u yordamida murakkab his-tuygʻularni tushunish osonlashadi.&nbsp; Maqolada ingliz va oʻzbek tillarida “love”/“muhabbat” konseptli metaforik modellarning shakllanishida o‘xshatishning asoslari haqida ma’lumot berilgan hamda tilshunoslikda metafora va o’xshatishlarning ta’rifiga qisqacha to’xtalib o’tilgan.</p> Mastura Tadjiyeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N33 JIN RIZNING “WIDE SARGASSO SEA” ASARIDA INTERTEKSTUALLIK https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1842 <p>Ushbu maqolada Jin Rizning “Wide Sargasso Sea” romani postmodernistik xususiyatlari, ayniqsa, intertekstual yondashuv muammosi tahlil qilingan.</p> Gulrukh Imamova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N34 INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA SO‘Z BIRIKMALARINING SINTAKTIK MUNOSABATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1843 <p>Maqolada ingliz va o’zbek tillarida so’z birikmalarining xususiyatlari va sintaktik munosabatlari haqida so’z boradi. Shuningdek so’z va so’z birikmasi o’rtasidagi farqli jihatlari yoritilgan.&nbsp; So’z birikmalarining bog’lanish usullari misollar orqali tahlil qilinadi.</p> Sardor Nazarov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N35 JON GOLSUORSINING “FORSAYTLAR HAQIDA SAGA” ASARINING EPIK TURKUMGA XOS XUSUSIYATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1844 <p>Maqolada&nbsp; XX asr ingliz adabiyotining mashhur adibi&nbsp; Jon Golsuorsining epic turkumiga roman “Forsaytlar haqidagi saga”&nbsp; romani haqida so’z boradi. Asarning&nbsp; roman-epopeya va epic turkum sifatidagi&nbsp; janri xususiyatlari tahlil qilingan. Asar qahramonlari va davr tasviri adabiyotshunoslar&nbsp; tadqiqotlari nuqtai nazaridan ta’rif va tavsif beriladi.</p> Feruza Atamurodova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N36 MARTIN IDEN ASARINING JEK LONDON HAYOTIDAGI AKSI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1845 <p>Maqolada mashxur Amerikalik&nbsp; adib Jek Londonning Martin Iden romani yaratilish&nbsp; jarayoni va tarixi&nbsp; haqida so’z boradi. Asar avtobiografik roman bo’lib, yozuvchining o’z hayot yo’li haqida so’zlaydi. Asarda nafaqat bosh qahramonda, balki asardagi boshqa qahramonlarda ham Jek Londonning&nbsp; umri davomida uchratgan va kuzatgan insonlari taqdiri yoritilgan.</p> Bahrom Iskanderov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N37 ERTAKLARDA AN’ANAVIY TASVIRLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1847 <p>Ushbu maqola ertaklarda an’anaviy tasvirlari haqida yozilgan bo‘lib, Surxondaryo viloyati keksalari tilidan yozib olganimiz ertaklarda ham boshqa hududlardan yozib olingan ertaklarga xos umumiy xususiyatlar o‘ziga xos boshlama, yakunlanma va detallar, hayotiy va xayoliy obrazlar, sarguzasht shaklidagi syujet yo‘llari mavjud.</p> Ro‘ziqul Mustafoqulov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N38 NEMIS TILIDAGI QORA VA OQ RANG KOMPONENTLI FRAZEOLOGIZMLARNING O’ZBEK TILIGA BERILISHI VA ULARNING SEMANTIK TADQIQI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1848 <p>Ushbu maqolada frazeologizmlar jumladan, nemis tilidagi rang komponentli frazeologizmlar va ularning o’zbek tiliga berilish usullari haqida so’z boradi. Bundan tashqari maqolada nemis va o’zbek tillaridagi qora va oq rang komponentli frazeologizmlar semantik jihatdan tahlil qilingan.</p> Zarifjon Kuvonov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N39 MUQOBILSIZ LEKSIKANING TARJIMA MUAMMOSI: LINGVOMADANIY TAHLIL https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1849 <p>Ushbu maqola muqobilsiz leksikaning tarjima qilish usullariga bag‘ishlangan, bundan tashqari til va madaniyatning o‘zaro ta’siri tarjimada tahlil qilingan, tarjima esa o‘z o‘rnida zamonaviy tilshunoslikning eng muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Maqolaning asosiy maqsadi lingvomadaniy tahlil nuqtai nazaridanmuqobilsiz leksikaning tarjima muammosini&nbsp; o‘rganishdir.</p> Shoira Djabbarova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N40 TURLI TIZIMLI TILLARDA OLMA LEKSEMASINING QIYOSIY-CHOG‘ISHTIRMA TAHLILI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1850 <p>Qadim zamonlardan boshlab insoniyatning turmush tarzida o‘simliklar dunyosi alohida o‘rin egallagan. Vaqt o‘tishi bilan iste’molchilar bu mahsulotlarni bir biridan farqlash maqsadida turli nomlar bilan atay boshlagan. Ularning orasida o‘zb. meva – rus. фрукты – ing. fruit nomlari alohida o‘rin tutadi.</p> Kamola Haydarova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N41 HOZIRGI ZAMON NEMIS TILIDA ILOVALI ELEMENTLARNING LINGVOPRAGMATIK XUSUSIYATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1851 <p>Maqolada hozirgi zamon nemis tilida ilovali elementlarning lingvopragmatik xususiyatlari qalamga olingan, ilovali elementlarning o’ziga xos semantik xususiyatlari va ularning matn doirasida bajaradigan lingvopragmatik funksiyalari tahlil qilingan. Ilovali element asosiy ifoda ma’nosini aniqlashtirib, ma’lum darajada izohlab beradi. Bunday sintaktik strukturalar odatda ikki qismdan iborat bo’ladi, birinchi qism asosiy axborotni, ikkinchisi esa, qo’shimcha xabarni ifodalab keladi. Aniqlanishicha, ilovali elementlar asosiy ifodaga nisbatan qanday pozitsiyada kelishidan qat’iy nazar ular o’zlariga bog’liq bo’lgan kommunikativ funksiyalarni bajarib keladi.</p> Zohid Bektemirov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N42 TERMINOLOGIYA TADQIQOT OBYEKTI SIFATIDA https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1852 <p>Ushbu maqolada tibbiyot terminologiyasi, va ushbu turdagi terminlarning lingvistik tabiati haqida so‘z boradi. Jahon tilshunoslarining terminlar borasidagi fikr va mulohazalar ilmiy asoslangan.</p> Xadicha Murtazaeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N43 DINIY BARQAROR BIRLIKLARNING SEMANTIK XUSUSIYATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1853 <p>Barqaror birikmalarning semantik xususiyatlari turli diniy eʼtiqod bilan bog‘liq ilmiy nazariyalarni xulosalashga xizmat qiladi. Ushbu maqoladagi tahliliy mаʼlumotlar ingliz va o‘zbek tillaridagi&nbsp; leksik jihatdan nomuvofiq ammo semantik jihatdan ekvivalentlikni&nbsp; hosil qiluvchi diniy barqaror birliklarni chog‘ishtirma aspektda o‘rganishda asos vazifasini o‘taydi.</p> O‘g‘lonoy Xudoynazarova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N44 ZAMONAVIY LINGVISTIK TADQIQOTLARDA BADIIY MATN MUALLIFI OBRAZINING O’RGANILISHI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1854 <p>Maqola zamonaviy lingvistik tadqiqotlar paradigmasida badiiy matn muallifi obrazining o’rganilishi ko’rib chiqilgan. Muallif obrazi nafaqat bitta matnning qismlarini, balki barcha matnlarni birlashtirib, ularga semantik va stilistik birlik beruvchi muhim konstruktiv element ekanligi aniqlandi. Ma’lum bo’lishicha, zamonaviy tilshunoslikda muallif obrazi tushunchasi “lisoniy shaxs”, “yozuvchining til olami”, “muallifning yaxlit obrazi”, “adresant” kabi tushunchalar bilan turli darajada bog’liqdir. Bunday tadqiqotning istiqboli badiiy matnni o’rganish chegaralarini kengaytirish bilan belgilanadi, bu esa, yozuvchi shaxsiga, uning badiiy til tafakkur tarziga ilmiy qiziqishni faollashtirishni nazarda tutadi.</p> Ziyoda Bazarova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N45 AVIATSIYAGA OID TERMINLARNING LEKSIKOGRAFIK XUSUSIYATLARI (INGLIZ VA OʻZBEK TILLARI MISOLIDA) https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1855 <p>Mazkur maqola tilshunoslik sohasining muhim yoʻnalishlardan biri hisoblanadigan leksikografiyaga bagʻishlangan boʻlib, ingliz va oʻzbek tillaridagi aviatsiyaga oid terminlarning leksikografik xususiyatlarini tadqiq etadi. Maqolada, asosan, aviatsiya terminlarining leksikografik jihatlari, ularning lugʻatlarda berilishi va shunga doir muammolar haqida soʻz boradi. Shuningdek, maqolada bir qancha tilshunos olimlarining bu boradagi ilmiy asoslangan fikr va qarashlari ham oʻz aksini topgan. Lugʻatshunoslik va lugʻat tuzish muammolarini oʻrganish, berilgan fikr va qarashlarni tahlil qilish orqali zaruriy xulosalar chiqarish mustaqil ilmiy tadqiqotchilar va barcha til sohiblari uchun foydali manba boʻlib xizmat qiladi.</p> Nafisa Abdulvohidova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N46 AN’ANAVIY TOSH OBRAZINING TALQINLARI XUSUSIDA https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1856 <p>Mazkur maqolada an’anaviy tosh obrazining Alisher Navoiy va Bobur g‘azallarida&nbsp; turli majoziy ma’nolari ifodalashi, tosh otmoq fe’lining omonimlari, tasavvufiy talqinlari xususida so‘z yuritiladi. XX asr o‘zbek she’riyatida poetik obrazlarning yangicha ifodaviyligi ushbu obrazda ham namoyon bo‘lishi – Cho‘lpon, Abdulla Oripov, Usmon Azim va Shavkat Rahmon she’rlari asosida qiyosiy va badiiy tahlil etiladi.</p> Feruza Sultonqulova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N47 COGNITIVE PROCESSING AND MEMORY TECHNIQUES IN CONSECUTIVE INTERPRETATION https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1857 <p>This study investigates the psychophysiological characteristics and memory utilization in professional translators specializing in consecutive interpretation. Utilizing a comprehensive questionnaire, the study gathered data from practicing translators to understand how mechanical, logical, and imaginative memory strategies impact their translation performance, particularly focusing on spoken information retention over extended periods. Results indicate a strong preference for logical memorization due to its effectiveness in structuring and understanding complex information. However, imaginative memorization also plays a crucial role in scenarios requiring dynamic translation solutions. These findings suggest that training programs should emphasize versatile memory strategies to enhance translation accuracy and efficiency.</p> Djamila Abduganiyeva Malik Hodjaev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N48 «BURCH» KONSEPTINING ETNIK, MILLIY-MADANIY TALQINI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1858 <p>Lingvokulturologiya xalqning madaniyatini tilda namoyon boʻlishini tavsiflovchi va ular oʻrtasidagi bogʻliqliklarni aks ettiruvchi omil sifatida qaralib, aynan konsept madaniy tilshunoslikning bazaviy tushunchalaridan biri hisoblanadi.Ushbu maqolada burch kontseptining etnik, milliy-madaniy talqinining namoyon boʻlish hususiyatlarini tahlil qilishga harakat qilamiz. Vatan, ota-ona, turmush oʻrtogʻi, farzand, qarindosh-uruqqa, kasbga nisbatan ham mavjudligi haqida quyidagi maqolada yoritiladi.</p> Dilsora Amanbaeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N48.1 BLOKCHEYN KRIMINALISTIKASI: MARKAZSIZLASHTIRISH DAVRIDA KIBER JINOYATLARNI TERGOV QILISHDA ZAMONAVIY YONDASHUV https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1859 <p>Ushbu tadqiqot blokcheyn kriminalistikasi va uning kiberjinoyatlarni tergov qilishdagi rolini oʼrganadi. Blokcheyn texnologiyasining markazlashmagan xususiyatlari, uning sud-tibbiyot ekspertizalari va jinoyatlarga qarshi kurashdagi afzalliklari va cheklovlari muhokama qilinadi. Tadqiqot blokcheyn kriminalistikasining zamonaviy yondashuvlari, mavjud vositalari va usullarini baholaydi, hamda huquqiy va meʼyoriy jihatlarini tahlil qiladi. Natijada, blokcheyn kriminalistikasining istiqbolli tadqiqot yoʼnalishlari va samarali qoʼllash uchun tavsiyalar taklif qilinadi.</p> Sabohat Abdullayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N49 KIBERXAVFSIZLIK VA KIBERMAKONDA YURISDIKSIYA CHEGARALARINI BELGILASHNING ILMIY NAZARIY MASALALARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1860 <p>Bugungi raqamli asrda kiberxavfsizlik muhim masalaga aylandi, chunki kiberhujumlar chastotasi va murakkabligi ortib bormoqda. Kiberxavfsizlik tahdidlarini bartaraf etishdagi asosiy muammolardan biri yurisdiksiya chegaralari masalasidir, chunki kiberjinoyatchilar dunyoning istalgan nuqtasidan faoliyat yuritishi mumkin, bu esa huquqni muhofaza qilish organlariga ularni kuzatish va jinoiy javobgarlikka tortishni qiyinlashtiradi. Kiberxavfsizlik va kibermakondagi yurisdiksiya boshqaruv organining muayyan geografik yoki virtual hududda qonunlar va qoidalarni qo‘llash vakolatini anglatadi. Kibermakonning raqamli tabiati yurisdiksiyani aniqlashda o‘ziga xos muammolarni keltirib chiqaradi, chunki onlayn faoliyat jismoniy chegaralar va an’anaviy huquqiy asoslardan oshib ketishi mumkin. Ushbu maqola raqamli sohada yurisdiksiya chegaralarini aniqlash bilan bog‘liq ilmiy nazariy masalalarni hamda rivojlanayotgan landshaftni shakllantiradigan huquqiy, siyosiy va amaliy mulohazalarni o‘rganadi.</p> Dilafruz Mirzakarimova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N50 KIBER HUQUQ SOHASIDAGI YURISDIKSIYA VA XALQARO HAMKORLIKNING NAZARIY-HUQUQIY ASOSLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1861 <p>Raqamli davr sharoitida, kiberjinoyatchilik global darajadagi muammo sifatida namoyon bo'lmoqda va an'anaviy chegaralar hamda yurisdiksiyalardan chetga chiqib ketmoqda. Kiber jinoyatchilar cheklanmagan internet imkoniyatlaridan foydalanib, huquqni muhofaza qilish organlariga tergov va jinoyatchi shaxslarni javobgargalikka tortishda murakkab to'siqlarni keltirib chiqarmoqda. Yurisdiksiya masalasi ushbu muammolarni hal qilishga katta to'sqinlik qilmoqda va fuqarolarni onlayn tahdidlardan himoya qilish choralarini qiyinlashtirmoqda. Ushbu maqolada kiberjinoyatchilikning yurisdiksiyaga oid muammolari va ularning yechimlarini o'rganishga harakat qilinadi.</p> Xonzodabegim Raxmatova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N51 METAVERSE PLATFORMALARIDA SHAXSIY MA'LUMOTLAR VA MAXFIYLIK MASALALARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1862 <p>Ushbu maqolada metaverse platformalarida shaxsiy ma'lumotlar va maxfiylik masalalari chuqur tahlil qilinadi. Avvalo, metaverse tushunchasi, uning xususiyatlari va afzalliklari bayon etiladi. Keyin esa shaxsiy ma'lumotlarni to'plash, saqlash va qayta ishlash jarayonlari batafsilroq ko'rib chiqiladi. Maxfiylik siyosatlari, qonuniy talablar va ularning qay darajada amalga oshirilishi tahlil qilinadi. Bundan tashqari, maqolada metaverse platformalarida shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish uchun texnologik va huquqiy yechimlar taklif etiladi. Masalan, kriptografik usullar, decentralizatsiyalangan platformalar, tokenizatsiya va boshqa innovatsion yondashuvlar muhokama qilinadi. Shuningdek, qonunchilik sohasida ham tavsiyalar beriladi.</p> Shohruh G‘ulomov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N52 O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA SAYLOV TIZIMINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1863 <p>Mazkur tadqiqot jarayonida <strong>&nbsp;</strong>O‘zbekiston Respublikasi saylov tizimining rivojlanish xususiyatlari, siyosiy partiyalarning saylov jarayonida ishtiroki tahlil qilindi. Ma’lumki, mamlakatimizda saylov tizimida islohotlar amalga oshirilmoqda. Yangi saylov tizimi va bu boradagi xorijiy tajribani o‘rganish orqali yangi saylov tizimining ijobiy jihatlari tahlil qilindi.</p> Laylo Baxromova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N53 ФОРМИРОВАНИЕ ЛИНГВОКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ У УЧАЩИХСЯ 10-11-Х КЛАССОВ СРЕДСТВАМИ НАЦИОНАЛЬНО-ПРЕЦЕДЕНТНЫХ ТЕКСТОВ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1864 <p>В статье исследованы особенности формирования лингвокультурной компетенции у учащихся 10-11-х классов средствами национально-прецедентных текстов. Доказана целесообразность использования национально-прецедентных текстов как одного из средств формирования лингвокультурной компетенции. Выяснено, что прецедентные тексты вызывают интерес к изучению языка, являются важным источником информации о жизни и культуре носителей языка, способствуют повышению речевой культуры. Описаны основные упражнения и задачи, способствующие формированию лингвокультурной компетенции в процессе изучения синтаксиса сложного предложения в 10-11-м классах. Предложены поисково-игровые и проблемно-коммуникативные задачи, лингвокультурологически ориентированные дискуссии, проекты, работу с эпиграфами, пословицами, поговорками, с национально маркированной лексикой и т.д.</p> Замира Сафарова Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N54 ПРАКТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПОДГОТОВКИ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ РУССКОГО ЯЗЫКА К ТЕХНОЛОГИИ И ТЕХНИКЕ ЭФФЕКТИВНОГО ОБЩЕНИЯ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1865 <p>Современные коммуникативные условия требуют глубокого знания основ общения, его технологии и техники на высоком нравственно – этическом уровне, что в равной степени относится и к педагогическому общению. В решении данной задачи большие возможности скрываются в лекционных и практических занятиях по специальным дисциплинам. На занятиях по методике преподавания русского языка мы имеем возможность интеграции подготовки студентов к технологии и технике эффективного общения с совершенствованием их методической компетентности.</p> Абдиназар Нурманов Мусулмонкул Каримов Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N55 BОLАLАRDА EGILUVCHАNLIK VА CHАQQОNLIK SIFАTLАRINI RIVОJLАNTIRISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1866 <p><strong><em>&nbsp;</em></strong>Mаzkur mаqоlаdа mаktаbgаchа yоshdаgi bоlаlаrning egiluvchаnlik vа chаqqоnlik sifаtlаrini rivоjlаntirish uslubiyаti ustidа ish оlib bоrilgаn оlimlаrning аdаbiyоtlаri о’rgаnilib, yаngi metоdikа ishlаb chiqildi vа mаktаbgаchа yоshdаgi bоlаlаrning egiluvchаnlik vа chаqqоnlik sifаtlаri rivоjlаntirishgа erishildi.</p> Dilshоd Аbdullаyev Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N56 MADANIY ANTROPOLOGIYANING GUMANITAR FANLAR INTEGRATORI SIFATIDAGI O‘RNI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1867 <p>Mazkur maqolada oliy ta’lim timining gumanitar fanlar sohasida madaniy antropologiya va unga turdosh fanlar o‘qitishning ahamiyati xususida so‘z yuritilgan. Qolaversa, maqolada xorijiy antropologlarning ushbu soha yuzasidan bildirgan fikr mulohazalarining tahlili ham keltirib o‘tilgan.</p> Otabek Xayritdinov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N57 MUSIQA FANI DARSIDA PEDAGOGIK METOD VA KASBIY MAHORATI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1868 <p>Ushbu maqolada musiqa o‘qituvchisining kasbiy mahorati, pedagogik metodikasi hamda psixologik bilimdonligi va madaniyati haqida fikr mulohazalar bildirilgan.</p> Jalg’asbay Kalmenov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N58 TABIIY FANLARNI OʻQITISHDA TALABALARNING IJODIY QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHGA YORDAM BERUVCHI OMILLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1869 <p>Mazkur maqolada tabiiy fanlar ta’limida talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish imkoniyatlari tahliliy bayon etilgan. Unda ijodiy tasavvurni shakllantirishga qaratilgan didaktik yondashuvlarga urgʻu berilgan. Ta’lim oluvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish sharoitlari va unga ta’sir koʻrsatuvchi omillar asoslangan.</p> Nilufar Bekchanova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N59 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL COMPETENCE OF TEACHERS OF TECHNICAL UNIVERSITIES IN THE PROCESS OF LEARNING AND TEACHING ENGLISH FOR SPECIAL PURPOSES https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1870 <p>In the age of modern science and technology, the demand for the specialty "English language teacher" is increasing in society. The new status of the English language teacher set the task of significantly changing the professional training of professors, updating the content and technology of linguistic education, and improving the quality of higher education. In order to effectively carry out his professional activity, an English teacher must not only have a good command of a foreign language, but also have basic professional competence in a certain area of English for specific purposes. The article reveals the problems of developing the pedagogical competencies of teachers of technical higher education institutions in the process of learning and teaching English for special purposes.</p> Dildora Ibragimova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N60 FIZIKA VA ASTRONOMIYA FANLARINI O’QITISHDA – EKSKURSIYANING O’RNI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1871 <p>Ushbu maqolada fizika va astronomiya fanlarini o’qitishda sinfdan tashqari ish turlaridan biri hisoblangan – ekskursiyaning o’rni haqida fikrlar bayon etilgan. Ekskursiyalar – nazariya bilan amaliyotni bir-biri bilan chambarchas bog’laydigan ish turi hisoblanadi. Ekskursiyalar – talaba va o’quvchilarda kasbga va mehnatga bo’lgan moyillik bor-yo’qligini aniqlashda yordam beradi. Talaba va o’quvchilarga ekskursiya uchun obyekt sifatida tanlangan hudud – eng avvalo o’qituvchi uchun nazariy ma’lumotlar bilan boyitilishi lozim. Shundagina ekskursiyadan ko’zlangan maqsadga erishiladi.</p> Dilnavoz Kamalova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N61 FIZIKA FANIDAN MASALALAR YECHISHDA SIMULYATOR DASTURLARIDAN FOYDALANISH https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1872 <p>Maqolada zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida umuta’lim maktablarning fizika fanidan masalalar yechishda to‘liq yoki qisman avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan simulyator dasturlar imkoniyatlari va ulardan foydalanish afzalliklari yoritilgan. Hozirgi kunda maktab ta’lim muhitida simulyatorlardan foydalanishning asosiy sabablaridan biri ularning haqiqiy asbob-uskuna va jihozlarsiz virtual laboratoriya ishlarini o‘tkazishga imkoniyat berishidir. Simulyatorlardan foydalanish murakkab jarayonlarni nisbatan tez va katta xarajatsiz, inson hayoti va sog‘ligi uchun xavfsiz sharoitda tadqiq etish va o‘rganish imkoniyatini beradi.</p> Abbosjon Soyibnazarov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N62 ВИКТОРИНА ПО КОЛЛОИДНОЙ ХИМИИ: РАЗВИВАЕМ ЛОГИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ СТУДЕНТОВ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1873 <p>В данной статье представлена викторина по коллоидной химии, цель которой- не только проверить знания студентов в области коллоидной химии, но и сделать обучение увлекательным и интересным через игровой формат, что особенно важно в современном образовании. Предложенный сценарий включает в себя разнообразные вопросы и задания, позволяющие участникам не только продемонстрировать свои знания, но и развить навыки анализа, критического мышления и командной работы.</p> Халиса Хисматова Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N63 BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARIGA CHET TILLARI O'QITISHNING PSIXOLOGIK-METODOLOGIK KONTSEPTSIYASI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1874 <p>Hozirgi kunda chet tillarini erta yoshda o'qitish butun dunyoda juda muhimdir. Inson tashqi muhitdan barcha taassurotlarni ko'rish, eshitish, his qilish, hidlash orqali qabul qiladi va ularga munosabat bildiradi. Vizual va eshitish sezgilarining, ayniqsa bolaning aqliy rivojlanishidagi roli katta. Sababi shundaki, yosh o'quvchilar chet tillarini erta yoshda egallashlari mumkin. O'zbekistonda ko'plab ishlar qilinmoqda. Maktabgacha ta'lim tizimida ingliz va rus tillari o'qitilmoqda. Shu sababli, ko'plab olimlar chet tillarini o'qitish sifatini oshirish va bolalar bog'chalarida o'qitishning turli usullarini o'rganish ustida ishlamoqdalar.</p> Barnoxon Toshboyeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N64 MADANIYATLARARO MULOQOT KOMPЕTЕNSIYASINING LINGVODIDAKTIK AHAMIYATI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1875 <p>Ushbu maqolada madaniyatlararo muloqot tushunchasi, fan sifatida, hamda xorijiy tillarni o’qitishning yondashuvi sifatida paydo bo’lishi haqida fikrlarni ko’rib chiqamiz.</p> Zamira Shirnazarova Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N65 ШАХСГА ЙЎНАЛТИРИЛГАН ТАЪЛИМ АСОСИДА МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ ТАШКИЛОТЛАРИДА ТАЪЛИМ-ТАРБИЯ ЖАРАЁНИНИ АМАЛГА ОШИРИШ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1876 <p>Ушбу мақолада шахсга йўналтирилган таълим ҳамда шахсга йўналтирилган ёндашув мазмуни, мактабгача таълим ташкилотларида олиб бориладиган таълим-тарбия жараёнлар шахсга йўналтирилган таълим орқали мактабгача ёшдаги болалар ривожлантириш мазмуни ёритиб берилган.</p> <p>&nbsp;</p> Нурхон Уралова Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N66 НОЕВКЛИД ГЕОМЕТРИЯЛАР ЭЛЕМЕНТЛАРИ ЁРДАМИДА МАТЕМАТИКА ЎҚИТУВЧИЛАРИНИ КАСБИЙ МЕТОДИК ТАЙЁРЛАШ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1877 <p>Мақолада ноевклид геометриялар элементлари ёрдамида математика ўқитувчиларининг касбий методик компетентлигини ривожлантириш ҳақида баён этилган. Муаллифнинг фикрича, математика ўқитувчиларида касбий фаолиятга бўлган қизиқишларини орттириш, методик компетенцияларини шакллантириш учун таълим жараёнида амалий ва ностандарт характердаги масалалар, масалан, евклид геометриясига ўзига хос алтернативаси ноевклид геометриялардан фойдаланиш мақсадга мувофиқдир.</p> Ойгул Бердиева Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N67 TALABALARDA MUSTAQIL TA’LIM KO’NIKMALARINI O’ZLASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING ZAMONAVIY KO’RINISHI https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1878 <p>Bugungi kunda jamiyatni raqamlashtirish ta’limga sezilarli ta’sir ko’rsatib, professional ta’lim muassasalari talabalarini raqamli kompetensiyalarni rivojlantirish talab etiladi. Ushbu tazisda professional ta’lim muassasalari talabalarining mustaqil ta’lim ko’nikmalarini o’zlashtirishlarida raqamli kompetentsiyalarini rivojlantirishlariga ta’sir qiluvchi omillar ko’rib chiqiladi. Tezisda oliy ta’lim muassasalari talabalarining raqamli texnologiyalardan foydalanishdagi malakasini rivojlantirishga qaratilgan tavsiyalar berilgan.</p> Rustamjon Choriqulov Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N68 MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARIDA INSON RESURSLARINI BOSHQARISHDA INNOVATSION JARAYONLAR https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1879 <p>Ushbu maqolada maktabgacha taʼlimdagi innovatsion yondashuvlarning har tomonlama tahlili keltirilgan. AKTdan foydalangan holda interaktiv oʻrganish, oʻyin orqali oʻrganish va dizayn uslubiga alohida eʼtibor qaratilgan. Tadqiqot natijalari oʻquv jarayoni sifatini oshirish va bolalarning har tomonlama rivojlanishiga koʻmaklashish uchun ushbu yondashuvlarning katta salohiyatini koʻrsatadi. Maqolada maktabgacha taʼlim muassasalarida innovatsiyalarni joriy etish boʻyicha amaliy tavsiyalar tasvirlangan va maktabgacha taʼlimni innovatsion rivojlantirish boʻyicha kelajakdagi tadqiqotlar uchun yoʻnalishlar taklif qilingan.</p> Shaxnoza Beknayeva Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N69 СИСТЕМА ПРИМЕНЕНИЯ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ КАК СРЕДСТВО ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА ОБРАЗОВАНИЯ В ВУЗЕ https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/1880 <p>Статья рассматривает технологию повышения качества образования с использованием автоматизированных информационных систем&nbsp; в учебном процессе на примере высших учебных заведений. Проанализированы причины необходимости внедрения АИС, их преимущества и недостатки, а также опыт использования данных систем в престижных университетах и институтах. Особое внимание уделено анализу использования АИС, поскольку они играют ключевую роль в современном образовании, обеспечивая эффективное управление учебными процессами.</p> Олимжон Бурхиев Copyright (c) 2024 2024-06-05 2024-06-05 4 S/3 10.47390/SPR1342V4SI3Y2024N70