NAZARIY FALSAFANI TASNIFLASHDA AHMAD TOSHKO‘PRIZODA YONDASHUVI
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V5SI11Y2025N20Kalit so'zlar
Toshkoʻprizoda, “Mavduot al-ulum”, nazariy falsafa, tasnif, Forobiy, “Ihsa al-ulum”, metafizika, tabiatshunoslik, matematik ilmlar.Annotasiya
Ilmiy bilish rivojlanishi tarixida ilmlar tasnifi masalasi bilan falsafa va uni boshqa fanlarga munosabati orasida doimiy uzviy bogʻliqlik boʻlgan. Oʻrta asrlarda Sharqda koʻplab olimlar ilm-fan deb hisoblagan baʼzi sohalar hozirgi kunda ilm sifatida koʻrilmaydi. Bir guruh olimlar baʼzi bilimlarni ilm-fan deb hisoblagani holda, baʼzilari bu bilimlarni boshqa bir ilmning qism (boʻlimi)lari yoki mavzusi deb hisoblaganlar. Uzoq davr mobaynida bilim, ilm, fan, mavzu, sanʼat tushunchalari aynilashtirildi. Bunga eng avvalo misol sifatida Toshkoʻprizodaning “Mavduot al-ulum” asarini koʻrsatishimiz mumkin. Mazkur maqolada “Mavduot al-ulum” asarida yozilgan “Nazariy falsafa” ilmining tasnifi masalasi muhokama qilingan.
Manbalar
1. Xayrullayev M. Uyg‘onish davri va Sharq mutafakkirlari. –Тoshkent: O‘zbekiston, 1971.
2. Murtaza Korlaelçi. Taşköprülüzâde ve Katip Çelebiye göre türk kültüründe felsefenin yeri. http://www.kaynakca.hacettepe.edu.tr
3. Çetinkaya B.A., Savut Harun, Meydan Hasan. Akademide felsefe hikmet ve din. Bülent Ecevit Üniversitesi Yayınları No: 3. 2014.
4. Taşköprizade Ahmed Efendi. Mevzuatu’l Ulum, (çevirmesi – Mümin Çevik) Cild I, II –İstanbul, 2011.
