JAZONI IJRO ETISH MUASSASASIDAN OZOD ETILGAN SHAXSLARNI IJTIMOIY REABILITATSIYA QILISH VA MOSLASHTIRISH TUSHUNCHASI HAMDA IJTIMOIY ZARURATI

Mualliflar

  • Vohidjon Egamberdiyev

Kalit so'zlar

https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I1Y2026N14

Kalit so'zlar

jazoni ijro etish, shaxs, huquqbuzarlik, jamoat xavfsizligi, ijtimoiy, reabilitatsiya, moslashish, ijtimoiy zarurat, profilaktika.

Annotasiya

Ushbu maqolada jazoni ijro etish muassasasidan ozod etilgan shaxslarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish va jamiyatga moslashtirish tushunchasining nazariy-huquqiy mohiyati ochib berilgan. Ijtimoiy reabilitatsiya va ijtimoiy moslashtirish kategoriyalarining mazmuni, oʻzaro bogʻliqligi hamda ularning jazoni oʻtab boʻlgan shaxslarni jamiyatga qayta integratsiya qilishdagi oʻrni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, ozod etilgan shaxslarning ijtimoiy moslashuvida uchraydigan asosiy muammolar — ish bilan taʼminlanish, ijtimoiy muhitga kirishish, huquqiy va psixologik qoʻllab-quvvatlash masalalari yoritilgan. Maqolada ijtimoiy reabilitatsiyaning ijtimoiy zarurati jamoat xavfsizligini taʼminlash, takroriy jinoyatchilikning oldini olish hamda inson huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish nuqtai nazaridan asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari jazoni ijro etish tizimida ozod etilgan shaxslar bilan ishlashni takomillashtirishga qaratilgan ilmiy va amaliy takliflar ishlab chiqish uchun nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.

Manbalar

1. Инсон ҳуқуқларини таъминлашнинг янги даври // https://ombudsman.uz/uz/docs/inson-huquqlarini-taminlashning-yangi-davri

2. Назаров Носир Муродуллаевич Ички ишлар органларининг илгари судланган шахслар билан ишлаш фаолиятини ташкил этиш //C:/Users/admin/Downloads/3703%20(1).pdf

3. Ўзбекистон Республикасининг Қонуни Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисидаги https://lex.uz/docs/2387357

4. Ўзбекистон Республикасининг Қонуни Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисидаги https://lex.uz/docs/2387357

5. Бегматов Э., Мадвалиев А. ва бошқалар. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. (электрон манба: https://n.ziyouz.com/books/uzbek_tilining_izohli_lugati Мурожа-ат вақти: 07.11.2022й)

6. Қаранг: Ўзбек тилининг изоҳли луғати: 80000 дан ортиқ сўз ва сўз бирикмаси. Ж. IV. Тартибот–Шукр / Таҳрир ҳайъати: Т.Мирзаев (раҳбар) ва бошқ. Ўз. Рес. ФА Тил ва адабиёт ин-ти. –Т.: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2008. – 194 (608) б

7. https://izoh.uz/uz/word/reabilitatsiya

8. Ефремова Т.Ф. Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный. В 2 т. Т. 2 / Т.Ф. Ефремова. — Москва : Рус. яз., 2000.

9. От позднелатинского rehabilitatio - восстановление (См.: Юридический энциклопедический словарь / Под ред. А.Я. Сухарева. - 2-е изд., доп. - М.: Советская энциклопедия, 1987.-С. 40б.

10. См.: Советский энциклопедический словарь / Под ред. А.М. Прохорова. 2-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1983. - С. 1103.

11. Restitutio in integrum (лат.) — восстановление в прежних правах, восстановление в прежнем состоянии.

12. Кистяковский А.Ф. Элементарный учебник общего уголовного права с подробным изложением начал русского уго- ловного законодательства. Часть общая / А.Ф. Кистяковский. — 3-е изд., печ. без перемен со 2-го. — Киев : Ф.А. Иогансон, 1891. — 892 c.

13. Конституционное право : энцикл. слов. / отв. ред. С.А. Авакьян. — Москва : Норма, 2001. — 688 с.

14. Розенко С.В. Реабилитatsiя нatsiзма: новые основания уголовной ответственности / С.В. Розенко // Юридическая наука и правоохранительная практика. — 2014. — № 3 (29). — С. 80–85.

15. https://izoh.uz/word/moslashtir

16. Адаптatsiя - от лат. adaptation - приспособление (см.: Булыко А.Н. Большой словарь иностранных слов. 35 тысяч слов. Изд. 2-е, испр. -М.: Мартин, 2008. - С. 16).

17. См.: Большая Советская энциклопедия. Т. 1. 3-е изд. - М., 1969. - С. 622.

18. См.: Философские проблемы теории адаптatsiи / Под ред. Г.И. Царегородцева. - М., 1975.-С. 33.

19. См.: Общая теория социальной адаптatsiи лиц, освобожденных от отбывания наказания. - Харьков-Запорожье, 2002. — С. 14.

20. Ўзбекистон Республикаси “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғриси”даги ЎРҚ 371-сон (2014) қонун//https://lex.uz/docs/2387357

21. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-Процессуал Кодекси// https://lex.uz/docs/111460#255157

22. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-Процессуал Кодекси// https://lex.uz/docs/111460#255157

23. Цит. по Хэммерсли М. Проблема понятия: Герберт Блумер: О соотношении между понятиями и фактами // Социальные и гуманитарные науки. Отечественная и зарубежная литература. — Сер. 11. Социология РЖ / РАН, ИНИОН. М„ 1993. -№ 1.- С. 11.

24. Беккер Г. Человеческое поведение: экономический подход. Избранные труды по экономической теории. Изд-во: ГУ ВЭШ, 2003. - 672 с.; Парсонс Т. О структуре социального действия. Монографическое издание. 2-е изд. М.: Академ.проект, 2002. - 880 с.; Адорно Т.В. Эстетическая теория. М.: Изд-во «Республика». Серия «Философия искусства», 2001. - 527 с.; Бачинин В.А., Сандулов Ю.А. Истрия западной социологии. Учебник - СПб.: Изд-во «Ланк», 2002. - 307 с.; Bristol L.M. Social Adaptation. - Cambridge: Mass Press, 1915.

25. Р. 18.; Chatterton-Hill G. Heredity and Selection in Sociology. - London, 1907. - P. 29.; Tomson J.A. Darwinism and Human Life. - Ed. By M.R. - New Haven, 1924. - P.31.; Organic Adaptation to Environment. / Ed. By M.R. Torpe. - New Haven, 1924. - P.26.; Култыгин В.П. Классическая социология (Дж. Г. Мид). М.: Наука, 2000. - 526 с.; Морено Я.Л. Социометрия: Экспериментальный метод и наука об обществе. Изд-во Академический проект, 2004 - 217 с.; Морено Я.Л. Социометрия: Экспериментальный метод и наука об обществе («концепции») Изд-во «Академ, проект», 2001. - 383 с.; Parsons Т. Social Systems and Subsystems // The International Encyclopedia of Social Sciences, 1968 - v.15.; Ньюкомб H. Развитие личности ребенка / H. Ньюкомб. - 8-е изд. СПб.: «Питер», 2003. - 640 с.; Яницкий М.С. Адаптatsiонный процесс: психологические механизмы и закономерности динамики. Уч. пособие. 1999. - С. 30.; Horace В. English and Psychoanalytical Teems. A. Guide to Usage. - Longmont, 1958. 23 CM.: L.Philips, Human adaptation and his failures. Academic Press, N-Y&London, 1968.

26. Дюркгейм Э. Ценностные и реальные суждения / Э. Дюркгейм // Социологические исследования. 1991. №

27. Вебер М. Основные социологические понятия / М. Вебер // Избр. произведения. М., 1990

28. Парсонс Т. Функциональная теория измерения / Т. Парсонс // Американская социологическая мысль. М.,1994.

29. Р.Мертон//https://studfile.net/preview/7654017/page:13/

30. Бергер П. Социальное конструирование реальности: трактат по социологии знания /П. Бергер, Т. Лукман. М., 1995.

31. Кузнецов П.С. Адаптatsiя как функция развития личности / П.С. Кузнецов. Саратов, 1991.10 с.

32. Дискин И.С. Адаптatsiя населения и элит (институциональные предпосылки) / И.С. Дискин, Е.М. Авраамова// Общественные науки и современность. 1997. № 1.

##submission.downloads##

Yuborilgan

2026-01-19

Nashr qilingan

2026-01-19

Qanday ko'rsatish

Egamberdiyev, V. (2026). JAZONI IJRO ETISH MUASSASASIDAN OZOD ETILGAN SHAXSLARNI IJTIMOIY REABILITATSIYA QILISH VA MOSLASHTIRISH TUSHUNCHASI HAMDA IJTIMOIY ZARURATI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 6(1), 123–132. https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I1Y2026N14