OʻZBEKISTONDA INFLYATSION BOSIM OMILLARI VA ULARNING ISTEʼMOL NARXLARI INDEKSIDA NAMOYON BO‘LISHI

Mualliflar

  • Shaxnoza Ismailova

Kalit so'zlar

https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I2Y2026N10

Kalit so'zlar

inflyatsiya; iste’mol narxlari indeksi (INI); monetar omillar; nomonetar omillar; xarajat inflyatsiyasi; tashqi shoklar; import qilingan inflyatsiya; asosiy stavka; ma’muriy tartibga solinadigan tariflar; inflyatsion kutilmalar.

Annotasiya

Mazkur maqolada Oʻzbekiston sharoitida inflyatsiyaning mohiyati, unga taʼsir etuvchi monetar va nomonetar omillar, shuningdek tashqi shoklar hamda valyuta kursidagi oʻzgarishlarning isteʼmol narxlarida aks etishi natijasida isteʼmol narxlari indeksining (INI) dinamikasi yoritiladi. Maqolada inflyatsiya jarayoni pul-kredit sharoitlari bilan bir qatorda davlatning byudjet xarajatlari va soliq siyosati (fiskal omillar), bozor tuzilmasi, maʼmuriy tartibga solinadigan tariflar, import narxlari hamda inflyatsion kutilmalar oʻzaro taʼsiri natijasida shakllanuvchi kompleks hodisa sifatida talqin qilinadi. 2020–2025 yillar kontekstida INI, asosiy stavka va almashuv kursi dinamikasi tavsifiy tahlil qilinib, omillarni INI boʻlimlari kesimida ajratib baholash uchun empirik baholash yoʻnalishlari taklif etiladi.

Manbalar

1. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Tovarlar va xizmatlarning iste’mol narxlari (tariflari) kuzatuvini tashkil etish hamda iste’mol narxlari indeksini hisoblash bo‘yicha uslubiy nizom. – Toshkent, oxirgi tahrir. 2024.

2. IMF; ILO; OECD; Eurostat; UNECE; The World Bank. Consumer Price Index Manual: Concepts and Methods. – Washington, DC, 2020.

3. Mankiw, N. G. Macroeconomics. – 9th ed. – New York, 2015.

4. Blanchard, O.; Johnson, D. R. Macroeconomics. – 7th ed. – Harlow, 2017.

5. Dornbusch, R.; Fischer, S.; Startz, R. Macroeconomics. – 12th ed. – New York, 2014.

6. Mishkin, F. S. The Economics of Money, Banking and Financial Markets. – 11th ed. – Boston, 2015.

7. Galí, J. Monetary Policy, Inflation, and the Business Cycle: An Introduction to the New Keynesian Framework and Its Applications. - 2nd ed. - Princeton: Princeton University Press, 2015.

8. Romer, D. Advanced Macroeconomics. – 4th ed. – New York, 2012.

9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. “Pul-kredit siyosatining asosiy yo‘nalishlari” va yillik hisobotlar. – Toshkent, turli yillar.

10. International Monetary Fund (IMF). World Economic Outlook va boshqa tahliliy hisobotlar. – Washington, DC, turli yillar.

11. Keynes, J. M. The General Theory of Employment, Interest and Money. – London, 1936.

12. Friedman, M. The Role of Monetary Policy // American Economic Review. – 1968. – Vol. 58, No. 1. – P. 1–17.

13. Friedman, M.; Schwartz, A. J. A Monetary History of the United States, 1867–1960. – Princeton, 1963.

14. Taylor, J. B. Aggregate Dynamics and Staggered Contracts // Journal of Political Economy. – 1980. – Vol. 88, No. 1. – P. 1–23.

15. Lucas, R. E. Expectations and the Neutrality of Money // Journal of Economic Theory. – 1972. – Vol. 4, No. 2. – P. 103–124.

16. Taylor, L. Income Distribution, Inflation, and Growth: Lectures on Structuralist Macroeconomic Theory. – Cambridge, MA: MIT Press, 1991.

17. Thirlwall, A. P. Inflation, Saving and Growth in Developing Economies. – London: Macmillan, 1974.

18. European Central Bank. The ECB’s Monetary Policy Strategy. – Frankfurt am Main, 2021.

19. Federal Open Market Committee. Statement on Longer-Run Goals and Monetary Policy Strategy. – Washington, DC, 2020.

20. Bank of Japan. Price Stability Target of 2 Percent va tegishli bayonotlar. – Tokyo, turli yillar.

21. Phillips, A. W. The Relation Between Unemployment and the Rate of Change of Money Wage Rates in the United Kingdom, 1861–1957 // Economica. – 1958. – Vol. 25, No. 100. – P. 283–299.

22. Samuelson, P. A.; Solow, R. M. Analytical Aspects of Anti-Inflation Policy // American Economic Review. – 1960. – Vol. 50, No. 2. – P. 177–194.

23. Phelps, E. S. Phillips Curves, Expectations of Inflation and Optimal Unemployment Over Time // Economica. – 1967. – Vol. 34, No. 135. – P. 254–281.

24. Raxmatullayeva, F. A.; Hamdamova, M. U. Inflyatsiya va inflyatsiyaga qarshi siyosati // Yosh olimlar ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. – Toshkent, 2024.

25. Nabiyev, N. Sh. Inflyatsiya: O‘zbekiston iqtisodiyotida inflyatsiya darajasi hamda uning o‘rni va ahamiyati // Yosh olimlar ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. – Toshkent, 2024.

26. Abdullayev, S. Davlat moliyasi barqarorligini ta’minlashda pul-kredit sharoitlarining ahamiyati // Ilmiy jurnal maqolasi. – 2022.

27. Muxitdinova, M. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan olib boriladigan pul-kredit sharoitlarining mohiyati va yo‘nalishlari // Moliya va bank ishi. – 2024.

28. Eshpo‘latova, M. K. O‘zbekistonda inflyatsiya prognozi va boshqaruv choralari // Raqamli iqtisodiyot ilmiy-elektron jurnali. – 2025.

29. Sohibjonovich, N. S. Pul-kredit siyosatini takomillashtirish orqali iqtisodiy o‘sishni jadallashtirishning nazariy va amaliy jihatlari // Ilmiy maqola. – 2025.

30. Al Rasasi, M.; Cabezon, E. Uzbekistan’s Transition to Inflation Targeting // IMF Working Paper. – 2022. – No. WP/22/229. – Washington, DC: International Monetary Fund, November 2022.

31. Atamanchuk, M.; Hajdenberg, A.; Kadissi, D.; Lisi, G.; Rao, N. Drivers of Inflation in the Caucasus and Central Asia // IMF Working Paper. – 2025. – No. WP/25/3. – Washington, DC: International Monetary Fund, January 2025.

32. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation—Press Release; and Staff Report // IMF Country Report. – 2024. – No. 24/210. – Washington, DC: International Monetary Fund.

33. Gnocato, N.; Montes-Galdón, C.; Stamato, G. Tariffs across the supply chain // ECB Working Paper Series. – 2025. – No. 3081. – Frankfurt am Main: European Central Bank.

34. Maechler, A. M. Tariffs in a world of large global capital flows – implications for central banks (Speech at Bruegel, Brussels, 23 September 2025). – Basel: Bank for International Settlements, 2025.

35. World Bank. Food Security Update (CIX): Food price inflation. Update October 18, 2024. – Washington, DC: World Bank, 2024.

##submission.downloads##

Yuborilgan

2026-02-17

Nashr qilingan

2026-02-18

Qanday ko'rsatish

Ismailova, S. (2026). OʻZBEKISTONDA INFLYATSION BOSIM OMILLARI VA ULARNING ISTEʼMOL NARXLARI INDEKSIDA NAMOYON BO‘LISHI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 6(2), 65–75. https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I2Y2026N10