JINOYAT ISHINI QO‘ZG‘ATISH INSTITUTINING HUQUQIY TABIATI VA PROTSESSUAL AHAMIYATI

Mualliflar

  • Xurshid Raxmedov

Kalit so'zlar

https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I2Y2026N47

Kalit so'zlar

jinoyat ishini qo‘zg‘atish, tergovga qadar tekshiruv, jinoyat haqidagi ariza va xabar, qonuniylik, asoslilik, inson huquqlari kafolati, jinoyatlarni hisobga olish, jinoyatni yashirish.

Annotasiya

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi jinoyat sudlov ishlarini yuritish tizimida jinoyat ishini qo‘zg‘atish institutining qonuniylik va asoslilik kafolati sifatidagi o‘rni ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi va inson huquqlarini oliy qadriyat sifatida e’tirof etuvchi qoidalaridan kelib chiqib, jinoyat-protsessual kodeksda belgilangan jinoyat protsessi maqsadlari hamda jinoyat ishini yuritish bosqichlari tizimida tergovga qadar tekshiruvning ahamiyati asoslab berilgan. Jinoyat ishini qo‘zg‘atish bosqichini bekor qilish yoki avtonom holda saqlab qolish bo‘yicha ilmiy bahslar tahlil qilinib, xorijiy davlatlar qonunchilik tajribasi o‘rganilgan. Jinoyat ishini qo‘zg‘atish jarayoni shaxslarni asossiz jinoiy ta’qibdan himoya qiluvchi institutni sifatida takomillashtirish zarurligi haqida takliflar ilgari surilgan.

Manbalar

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2025.

2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi. – T.: O‘zbekiston, 2025.

3. Uzakov Sh.Sh. Dastlabki tergovda jabrlanuvchining huquq va qonuniy manfaatlarini prokuror tomonidan ta’minlanishi. Avtoref.diss…yuridik. fan. falsafa. dokt (PhD). T., Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, 2024. – B. 2.

4. O‘zbekiston Respublikasining 2017 yil 6 sentabrdagi O‘RQ-442-sonli Qonuni tahririda — O‘R QHT, 2017 y., 36-son, 943-modda.

5. Гаврилов Б.Я. Реалии и мифы возбуждения уголовного дела // Уголовное судопроизводство. 2010. № 2. С. 7–10.

6. Уголовный процессуальный кодекс Украины от 13 апреля 2012 года № 4651-VI (с изменениями и дополнениями по состоянию на 31.07.2025 г.).

7. Уголовно-процессуальный кодекс Грузии от 9 октября 2009 года № 1772-Iic (с изменениями и дополнениями по состоянию на 16.04.2025 г.)

8. Kayumov Sh. GFR, Fransiya, Belgiya va Italiya kabi davlatlarda xususiy ayblov institutining o‘ziga xos xususiyatlari. ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI. 2025 yil 6(27)-soni. – B. 74.

9. Корж В.П. Уголовно-процессуальное законодательство Украины: новации, коллизии, проблемы реализации//Вестник нижегородской правовой академии. 2015. №5. С. 51.

10. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Kengashining va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining “Mamlakatda jinoyatlarning barvaqt oldini olish va huquqbuzarliklarga qarshi kurash holati to‘g‘risida”gi 2018 yil 11 avgustdashi 1896-III-sonli qo‘shma qarori.

11. http://m.xabar.uz/huquq/chirchiqlik-manyak-jinoyatlarni

12. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. – T.: O‘zbekiston, 2025.

13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28-yanvardagi PF-60-son “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni.

14. Сидоренко О.В. Доказывание на стадии возбуждения уголовного дела и участие в нем сотрудников органов внутренних дел: автореферат дис. … канд. юрид. наук. Волгоград, 2018. С. 16.

15. Манова Н.С., Францифоров Ю.В. Проблемные аспекты стадии возбуждения уголовного дела по новому УПК РФ // Российский судья. 2003. № 5. С.21.

16. Химичева Т.П. Досудебное производство по уголовным делам: Концепция совершенствования уголовно-процессуальной деятельности. Монография. М.: Экзамен, 2003. С.98

17. Мичурин B.C. Нарушения уголовно-процессуальных норм при возбуждении и прекращении уголовных дел, способы их устранения: дис....канд. юрид. наук. Москва, 2004. С.61

18. Уголовный процесс: учебник / А.В. Смирнов, К.Б. Калиновский; под общ. ред. проф. А.В. Смирнова. 4-е изд., перераб. И доп. M.: КНОРУС, 2008. С.313.

19. Kayumov Sh. GFR, Fransiya, Belgiya va Italiya kabi davlatlarda xususiy ayblov institutining o‘ziga xos xususiyatlari. ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI. 2025 yil 6(27)-soni. – B. 74.

20. Гирько С.И. О некоторых проблемных вопросах процессуальной регламентации ускоренного досудебного производства // Российский следователь. 2010. № 15. С. 16.

21. Макаркин А.И. Состязательность на предварительном следствии / науч. ред. В.В. Вандышев. СПб., 2004. С. 76-77.

22. Дикарев И.С. Стадия возбуждения уголовного дела – причина неоправданных проблем расследования // Российская юстиция. 2011. № 11. С. 38–40.

23. Бойков А.Д. Третья власть в России. Книга вторая – продолжение реформ. М.: «Юрлитинформ», 2002. С. 119.

24. Жогин Н.В., Фаткуллин Ф.Н. Возбуждение уголовного дела. М.: Госюриздат, 1961. С.30.

25. Деятельность милиции в уголовном процессе. М., 2006. С. 235–236.

26. Копылова О.П. Проверка заявлений и сообщений о преступлениях. СПб., 1999. С. 11 Сидоров В.Е. Начальный этап расследования: организация, взаимодействие, тактика. М., 1992. С.98-122. Пидюков П. П. Отказ в возбуждении уголовного дела по нереабилитирующим основаниям: автореф. дис.... канд. юрид. наук. Киев. 1990. С.14.

27. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Казахстан от 4 июля 2014 года № 231-V (с изменениями и дополнениями по состоянию на 16.09.2025 г.).

28. Уголовно-процессуальный кодекс Кыргызской Республики от 28 октября 2021 года № 129 (с изменениями и дополнениями по состоянию на 09.08.2025 г.).

29. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Таджикистан от 3 декабря 2009 года (с изменениями и дополнениями по состоянию на 03.01.2024 г.)

##submission.downloads##

Yuborilgan

2026-02-18

Nashr qilingan

2026-02-18

Qanday ko'rsatish

Raxmedov, X. (2026). JINOYAT ISHINI QO‘ZG‘ATISH INSTITUTINING HUQUQIY TABIATI VA PROTSESSUAL AHAMIYATI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 6(2), 330–339. https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I2Y2026N47