ZAMONAVIY INGLIZ TILI TA’LIMIDA OCHIQ GRAMMATIK O‘QITISH HANUZGACHA PEDAGOGIK JIHATDAN ASOSLIMI? UNING ROLI BO‘YICHA TANQIDIY QAYTA KO‘RIB CHIQISH
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I2Y2026N57Kalit so'zlar
ochiq grammatik o‘qitish, kommunikativ yondashuv, ikkinchi tilni o‘zlashtirish, formaga e’tibor, o‘qituvchi kognitsiyasi, sinf amaliyoti, kommunikativ kompetensiya.Annotasiya
Ushbu maqolada zamonaviy ingliz tili ta’limida ochiq grammatik o‘qitishning pedagogik jihatdan asoslanganligi tanqidiy tahlil qilinadi. Kommunikativ yondashuvlar va ikkinchi tilni o‘zlashtirish bo‘yicha tadqiqotlarning rivojlanishiga qaramay, grammatikaga yo‘naltirilgan o‘qitish ko‘plab ta’lim muassasalarida hanuzgacha ustuvor o‘rinni egallab kelmoqda. Tadqiqot ikkinchi tilni o‘zlashtirish nazariyalari hamda real sinf amaliyotlarini uyg‘unlashtirgan holda olib borildi. Empirik ma’lumotlar o‘rta va oliy ta’lim muassasalarida faoliyat yuritayotgan o‘n ikki nafar ingliz tili o‘qituvchisi bilan o‘tkazilgan yarim tuzilgan suhbatlar va sinf mashg‘ulotlarini kuzatish orqali to‘plandi. Natijalar ochiq grammatik o‘qitishning saqlanib qolishi asosan institutsional talablar, baholash tizimlari va o‘quv jarayoniga aniq tuzilma berish zarurati bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, ishtirokchi o‘qituvchilar ochiq o‘rgatilgan grammatik bilimlarning erkin va spontan nutqda cheklangan darajada qo‘llanilishini ta’kidladilar. Tadqiqot grammatikani mustaqil o‘quv maqsadi sifatida emas, balki kommunikativ faoliyatga integratsiyalashgan, moslashuvchan va kontekstga sezgir pedagogik resurs sifatida qayta talqin qilish zarurligini asoslaydi.
Manbalar
1. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
2. Canale, M., & Swain, M. (1980). Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing. Applied Linguistics, 1(1), 1–47. https://doi.org/10.1093/applin/1.1.1
3. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
4. Ellis, R. (2008). The study of second language acquisition (2nd ed.). Oxford University Press.
5. Krashen, S. D. (1985). The input hypothesis: Issues and implications. Longman.
6. Larsen-Freeman, D. (2015). Saying what we mean: Making a case for “language development.” Language Teaching, 48(4), 491–505. https://doi.org/10.1017/S0261444815000248
7. Long, M. H. (1991). Focus on form: A design feature in language teaching methodology. In K. de Bot, R. Ginsberg, & C. Kramsch (Eds.), Foreign language research in cross-cultural perspective (pp. 39–52). John Benjamins. https://doi.org/10.1075/lllt.2.06lon
8. Norris, J. M., & Ortega, L. (2000). Effectiveness of L2 instruction: A research synthesis and quantitative meta-analysis. Language Learning, 50(3), 417–528. https://doi.org/10.1111/0023-8333.00136
9. Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and methods in language teaching (3rd ed.). Cambridge University Press.





