“TURKISTON ULAMOSI” ASARIDAGI TARIXCHI OLIMLAR
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI3Y2026N03Kalit so'zlar
tarixchi, manba, kitob, tarixnavis (tarix yozish), geografiya, Turkiston, Buxoro.Annotasiya
Mazkur maqolada jadid maʼrifatparvarlari yetakchisi Ismoil Gaspirinskiy (1267-1332 h./1851-1914 m.) nashr qildirgan “Turkiston ulamosi” asarida keltirilgan tarixchi olimlar toʻgʻrisida soʻz yuritiladi. Ushbu asarda ilm-fanga hissa qoʻshgan Markaziy Osiyolik jami 123 nafar olimlar nomlari keltirilgan boʻlib, ulardan 10 nafari tarixchi olimlar hisoblanadi.
Maqolada Markaziy Osiyolik tarixchi olimlarning hayoti va ijodi toʻgʻrisida qisqacha maʼlumotlar berilgan. Ularning asarlarining nomlari keltirilgan. Mazkur olimlar oʻz davrida muarrix – tarixchi olimlar sifatida shuhrat qozongan.
Manbalar
1. Abduhalimov B. “Bayt al-hikma” va Oʻrta Osiyo olimlarining Bagʻdoddagi faoliyati (IX-XI asrlarda aniq va tabiiy fanlar). – Toshkent: “Toshkent islom universiteti”, 2004. – 236 b.
2. Abduhalimov B. Ahmad as-Saraxsiy (835-899) // https://ziyouz.uz/ilm-va-fan/tarix/manaviyat-yulduzlari/ahmad-as-sarahsiy-835-899/
3. Abdulkarim as-Sam'oniy. Nasabnoma (al-Ansob) / Tarjimonlar: A.Buxoriy, K.Rahimov. – Toshkent: “Hilol-nashr”, 2017. – 339 b.
4. Abdurahmonov A. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy - buyuk matematik. – Toshkent: “Oʻqituvchi”, 1983. – 114 b.
5. Abdurrazzoq Samarqandiy. Matlai sa'dayn va majmai bahrayn / Fors tilidan tarjima, soʻzboshi va izohlar muallifi: A.Oʻrinboev. – Toshkent: “Fan”, 1969. – 464 b.
6. Abdurrazzoq Samarqandiy. Matlai sa'dayn va majmai bahrayn. II jild, birinchi qism / Fors tilidan tarjima, soʻzboshi va izohlar muallifi: A.Oʻrinboev. – Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2006. – 632 b.
7. Agzamova M. About copies, translations and editions of the work ‘Tarikh ar-rusul valmuluk’ // Academicia: An International Multidisciplinary Research Journal 10 (4), 2020. – P. 755. 10.5958/2249-7137.2020.00136.6
8. Agzamova M. Muhammad ibn Jarir at-Tabariy oʻrta asr buyuk muarrixi // Scientific progress. Volume 2 ǀ Issue 1 ǀ 2021. – B. 1817-1822.
9. Ahmedov A. Ali qushchi // “Ma'naviyat yulduzlari: Markaziy osiyolik mashhur siymolar, allomalar, adiblar” . – Toshkent: “Abdulla Qodiriy nomidagi Xalq merosi”, 1999. – B. 176-181.
10. Ahmedov A. Muhammad al-Xorazmiy. – Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2011. – 56 b.
11. Alimov Z. “Kitab Surat al-ard” asari ash-Shosh viloyati tarixiy geografiyasi manbasi sifatida // “XXI asr: fan va ta'lim masalalari” ilmiy elektron jurnali. №2, 2020 yil. – B. 1-9.
12. Aminov B., Zamonov A. Abdulkarim Buxoriyning “Markaziy osiyo davlatlari (Afgʻoniston, Buxoro, Xiva, Qoʻqon)ning Nodirshoh hukmronligi soʻnggi yillaridan to 1233/1818 yilga qadar boʻlgan tarixi” asari va unda Buxoro amirligi tarixining bayoni hususida // “Muarrıx” jurnali. 3-son. Toshkent, 2024. – B. 1-26.
13. Atoulloh Husayniy. Badoyi' us-sanoyi' / Fors tilidan. A. Rustamov tarjimasi. – Toshkent: “Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyoti”, 1981. – 400 b.
14. Eshchanov R, Sotliqov A, Abdullaev O. Al-Xorazmiy-buyuk qomusiy olim. – Urganch: “Xorazm”, 2008. – 72 b.
15. Faromarzi Fayzullo. Mesto pismennogo naslediya Xafiz-i Abru v pridvornom letopisanii timuridskogo perioda // Problemi Vostokovedeniya. 2023/3 (101). – S. 21-28.
16. Geograficheskaya karta mira Al-Xorezmi po knige "Surat al-arz". – Dushanbe: “Donish”, 1985. – 133 s.
17. Gʻiyosiddin ibn Humomiddin Xondamir. Habib us-siyar fi axbori afrodi bashar / Fors tilidan tarjima va muqaddima mualliflari: J.Hazratqulov, I.Bekjonov. – Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2013. – 1271 b.
18. Gʻiyosiddin Xondamir. Makorim ul-axloq / Fors tilidan K.Rahimov tarjimasi. – Toshkent: “Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi”, 2015. – 208 b.
19. Ibodov J., Matvievskaya G. Ulugʻbek shogirdi – Ali qushchi. – Toshkent: “Fan”, 1994. – 36 b.
20. Ismoil Gasprinskiy. Turkiston ulamosi. – Bogʻchasaroy: “Tarjumon”, 1900. – 24 b.
21. Mir Abdoul Kerim Boukhary. Histoire de l'Asie centrale: (Afghanistan, Boukhara, Kiva, Khoqand), depuis les dernières années du règne de Nadir-Châh (1153) jusqu'en 1233 de l'hégire (1740-1818 / Publiée traduite et annotée par Charles Schefer. – Paris: “Ernest Leroux Editeur”, 1876. – P. 324.
22. Sadaddinova S. Al-Xorazmiy va algaritm. – Toshkent: “Aloqachi”, 2014. – 44 b.
23. Toʻraev B. Muhammad ibn Muso Xorazmiy nochiziqli tafakkur sohibi // International journal of philosophical studies and social sciences. Vol 2, Issue 4 2022. – B. 42-61.
24. Xonadmir. Makorimul axloq (Yaxshi xulqlar) / Forschadan M.Faxriddinov va P.Shamsiev tarjimasi. – Toshkent: “Gʻafur Gʻulom nomidagi Badiiy adabiyot nashriyoti”, 1967. – 134 b.
