FAZL AL-HAQ XAYRABODIYNING “HADIYYAT AL-SAʼIDIYYA” ASARIDA BORLIQ TAʼLIMOTI VA UNING IJTIMOIY-AXLOQIY AHAMIYATI
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI3Y2026N09Kalit so'zlar
Fazl al-Haq Xayrabodiy, ontologiya, borliq, kalom ilmi, Hadiyyat al-Saʼidiyya, axloq, mavjudot, islom falsafasi.Annotasiya
Islom falsafasi tarixida borliq muammosi eng muhim metafizik masalalardan biri hisoblanadi. Musulmon mutafakkirlari borliqning mohiyati, mavjudotlarning kelib chiqishi hamda insonning olamdagi oʻrni haqida chuqur ilmiy qarashlarni ilgari surganlar. Hindiston hududida faoliyat yuritgan mashhur mutafakkir Fazl al-Haq Xayrabodiy oʻzining “Hadiyyat al-Saʼidiyya” asarida ontologiya, mavjudotning turlari, ilohiy borliq hamda insonning axloqiy masʼuliyati masalalarini keng tahlil qilgan. Mazkur maqolada mutafakkirning borliq haqidagi qarashlari, mavjudotlarning tasnifi hamda bu taʼlimotning ijtimoiy va axloqiy ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, Xayrabodiyning ontologik qarashlari insonning maʼnaviy kamoloti, jamiyatdagi axloqiy muvozanat va adolatni taʼminlashda muhim nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.
Manbalar
1. Abu Hamid al-Gʻazzoliy. Ihyo ulum ad-din. Qohira: Dar al-ma’rifa, 2005.
2. Abu Mansur Moturidiy. Kitab at-Tawhid. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 2001.
3. Fakhry M. A History of Islamic Philosophy. New York: Columbia University Press.2004,
4. Fakhry M. Islamic Philosophy, Theology and Mysticism. Oxford, 1997.
5. Forobiy. Fozil odamlar shahri. Toshkent, 1993, 37-bet.
6. Fazl al-Haq Khairabadi. Hadiyyat al-Sa’idiyya. Karachi: al-Bushra Publishers, 2009.
7. Ibn Sino. Kitob ash-Shifo. Metafizika. Qohira: Dar al-kutub al-ilmiyya, 1996.
8. Oqilov S. Moturidiya ta’limoti. Toshkent, 2020.
9. Sharipov A. Islom falsafasi tarixi. Toshkent: Fan, 2018,
10. Taftazoniy S. Sharh al-Aqoid an-Nasafiyya. Istanbul, 1998.
