SUN’IY INTELLEKTNI HUQUQ IJODKORLIGI JARAYONIDA QOʻLLASH. SUN’IY INTELLEKTNING XUSUSIY HUQUQDAGI OʻRNI

Mualliflar

  • Iroda Suyunova

Kalit so'zlar

https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI3Y2026N24

Kalit so'zlar

sun’iy intellekt, huquqiy subyektlik, fuqarolik huquqi, mehnat huquqi, robototexnika, intellektual mulk, mehnatni avtomatlashtirish, huquqiy tartibga solish.

Annotasiya

Hozirgi davrda raqamli texnologiyalar hamda sun’iy intellekt tizimlarining rivojlanishi jamiyat hayotining turli sohalariga, xususan huquq tizimiga sezilarli ta’sir koʻrsatmoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalari ishlab chiqarish, iqtisodiyot, xizmat koʻrsatish sohasi va huquq ijodkorligi jarayonlariga faol joriy etilmoqda, bu esa ularni qoʻllashning huquqiy asoslarini shakllantirish va takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Mazkur maqolada sun’iy intellektdan fuqarolik va mehnat huquqi sohalarida foydalanishning huquqiy jihatlari tahlil qilinadi.
Shuningdek, sun’iy intellektning huquqiy subyektligi masalasi, uning faoliyati natijasida yetkazilgan zarar uchun yuridik javobgarlikni belgilash, hamda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalangan holda yaratilgan intellektual faoliyat natijalarini huquqiy muhofaza qilish bilan bogʻliq muammolar koʻrib chiqiladi. Tadqiqot jarayonida sun’iy intellekt tizimlarini ishlab chiquvchilar, ulardan foydalanuvchilar hamda ushbu tizimlar egalari oʻrtasida javobgarlikni taqsimlash masalalari alohida tahlil qilinadi.
Bundan tashqari, ishlab chiqarish jarayonlarining avtomatlashtirilishi va robototexnika texnologiyalarining keng joriy etilishi sharoitida mehnat munosabatlari tizimida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlar ham oʻrganiladi. Tadqiqot natijalariga koʻra, sun’iy intellekt texnologiyalaridan turli huquq sohalarida foydalanishni samarali tartibga solish uchun amaldagi qonunchilikni takomillashtirish hamda kompleks huquqiy mexanizmlarni ishlab chiqish zarurligi toʻgʻrisida xulosa qilinadi.

Manbalar

1. Шестак В.А., Волеводз А.Г. Современные потребности правового обеспечения искусственного интеллекта: взгляд из России // Всероссийский криминологический журнал. 2019. Т. 13. № 2. С. 197-206.

2. Иванов А. Мечтают ли андроиды об электроовцах? 2017. 15 февраля // Закон.ru.URL:https://zakon.ru/blog/2017/2/15/mechtayut_li_androidy_ob_elektroovcah (дата обращения: 05.05.2022)

3. Соменков С.А. Искусственный интеллект: от объекта к субъекту? // Вестник Университета имени О.Е. Кутафина. 2019. № 2 (54). С. 75-85. Архипов В.В., Наумов В.Б. Искусственный интеллект и автономные устройства в контексте права: о разработке первого в России закона о робототехнике // Труды СПИИРАН. 2017. № 6 (55). С. 46-62.

4. Архипов В.В., Наумов В.Б. Искусственный интеллект и автономные устройства в контексте права: о разработке первого в России закона о робототехнике // Труды СПИИРАН. 2017. № 6 (55). С. 46-62.

5. Гаджиев Г. А., Войниканис Е. А. Может ли робот быть субъектом права? (поиск правовых форм для регулирования цифровой экономики) // Право. Журнал Высшей школы экономики. 2018. № 4. С. 24-48.

6. Eidenmueller H. The rise of robots and the law of humans. Oxford. 2017. № 27. URL: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2941001 (дата обращения: 05.05.2022)

7. Харитонова Ю.С. К вопросу об охраноспособности результата деятельности искусственного интеллекта / Сб. «Право будущего: Интеллектуальная собственность, инновации, Интернет». М.: РАН. ИНИОН. 2018. Вып. 1. С. 52-64.

8. Морхат П.М. Концепт отсутствия авторов на созданное искусственным интеллектом произведение // Юридический мир. 2019. № 1. С. 33-35.

9. Морхат П.М. Особенности развития права интеллектуальной собственности в контексте использования искусственного интеллекта / Сб. «Право будущего: Интеллектуальная собственность, инновации, Интернет». М.: РАН. ИНИОН. 2018. Вып. 1. С. 65-69.

10. Наумов В.Б., Тытюк Е.В. К вопросу о правовом статусе «творчества» искусственного интеллекта // Правоведение. 2018. Т. 62. № 3. С. 531-540.

11. Алексеев Н.В. Искусственный интеллект и роботизация: правовые проблемы интеллектуальной собственности // Право интеллектуальной собственности. 2019. № 3. С. 42- 46.

12. Войниканис Е.А., Семенова Е.В., Тюляев Г.С. Искусственный интеллект и право: вызовы и возможности самообучающихся алгоритмов // Вестник Воронежского государственного университета. Серия: Право. 2018. № 4 (35). С. 137-148.

13. Abbott R. The Reasonable Robot: Artificial Intelligence and the Law. Cambridge University Press. 2020.

14. What the future of work will mean for jobs, skills, and wages. Report McKinsey Global Institute, November 2017. URL: https://www.mckinsey.com/global-themes/future-of-organizations-andwork/what-the-future-of-work-will-mean-for-jobs-skills-and-wages (дата обращения: 05.05.2022)

15. Yan S. Artificial intelligence will replace half of all jobs in the next decade, says widely followed technologist. 27 April 2017. URL: https://www.cnbc.com/2017/04/27/kai-fu-lee-robots-will-replacehalf-of-all-jobs.html (дата обращения: 05.05.2022) Barfield W., Williams A. Law, Cyborgs, and Technologically Enhanced Brains. Philosophies. 2017. Vol. 2. No6.URL:https://www.researchgate.net/publication/313836493_Law_Cyborgs_and_Technologically_Enhanc ed_Brains (дата обращения: 20.04.2020); Xavier B. Chapitre 7. Vers un statut juridique des androïdes? Journal International de Bioéthique. 2013. Vol. 24. No 4. P. 85-98; Камалова Г.Г. Вопросы правосубъектности роботов и систем искусственного интеллекта // Информационное право. 2019. № 2. С. 35-39.

16. Nagele-Piazza L. How is artificial intelligence changing the workplace? Society for human resource management, November 2018. URL: https://www.shrm.org/resourcesandtools/legal-andcompliance/employment-law/pages/artificial-intelligence-is-changing-the-workplace.aspx (дата обращения: 15.05.2022)

##submission.downloads##

Yuborilgan

2026-04-02

Nashr qilingan

2026-04-02

Qanday ko'rsatish

Suyunova, I. (2026). SUN’IY INTELLEKTNI HUQUQ IJODKORLIGI JARAYONIDA QOʻLLASH. SUN’IY INTELLEKTNING XUSUSIY HUQUQDAGI OʻRNI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 6(S/3), 138–146. https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI3Y2026N24