IBN RUSHDNING TAFAKKUR ERKINLIGI HAQIDAGI QARASHLARI
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V5SI11Y2025N21Kalit so'zlar
erkinlik, iroda erkinligi, aql, falsafa va din, siyosiy falsafa, axloqiy mas’uliyat, erkin fikrlash.Annotasiya
Ushbu maqolada o‘rta asr islom falsafasining yirik vakili Ibn Rushdning erkinlik haqidagi qarashlari tahlil qilinadi. Ilmiy ishda Ibn Rushdning inson iroda erkinligi, aql-idrok bilan tanlov qilish imkoniyati va jamiyatdagi erkinlik tushunchalarini uning metafizik, axloqiy va siyosiy qarashlari doirasida ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, faylasufning qadariya va jabariya oqimlariga munosabati, falsafa va din o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga bo‘lgan yondashuvi, jumladan, Platon falsafasi bilan aloqador siyosiy qarashlari yoritiladi. Maqolada Ibn Rushdning erkinlikni ilohiy qonunlar va aql orqali cheklangan, lekin mas’uliyatli harakatlar orqali amalga oshiriladigan konsepsiya sifatida tushunishi bayon qilinadi. Shu bilan birga, bu qarashlarning zamonaviy axloqiy va siyosiy nazariyalar bilan bog‘liqligi ham ko‘rib chiqiladi.
Manbalar
1. Averroes. Commentary on Plato’s Republic. Translated by Ralph Lerner, Cornell University Press, 1974.
2. Averroes. Fasl al-Maqal (Decisive Treatise). Translated by George Hourani, Gibb Memorial Trust, 1976.
3. Averroes. Tahafut al-Tahafut (The Incoherence of the Incoherence). Translated by Majid Fakhry, Luzac & Co., 1954.
4. Aristotle. Nicomachean Ethics. Translated by Roger Crisp, Cambridge University Press, 2000.
5. Leaman, Oliver. Averroes and His Philosophy. Routledge, 1998.
6. Rakhimdjanova D.S. A comparative analysis of the phenomenon of freedom in the philosophies of Aristotle and Ibn Rushd // Philosophy and Life. International journal. ISSN: 2181-9505. https://doi.org/10.5281/zenodo.15166155. - № 3 (26). - Uzbekistan, Tashkent, 2024. - P. 70-82.
7. Rakhimdjanova D.S. Ibn Rushd's Argument About Necessity and Freedom In Philosophy, Based on the Denial of the Opinions of His Contemporaries // International Journal Papier Public Review. - Volume 5, Issue 3. ISSN ISSN: 2709-023X. https://doi.org/10.47667/ijppr.v5i3.301. - Austria, Wien, 2024-06-24. - P. 20-25.
8. Rakhimdjanova D.S. Unique Interpretation of Necessity and Freedom in the Philosophy of Ibn Rushd based on the Rejection of the Opinions of his Contemporaries // London Journal of Humanities and Social Science. - Volume 24. Issue 9. Compilation 1.0. Online ISSN 2515-5792. - London, 2024-05-20. - P. 25-30.
9. Raximdjanova D.S. Ibn Rushd falsafasida zaruriyat va erkinlikni zamondoshlari fikrlari inkori asosidagi o‘ziga xos talqini // Oriental Renaissance: innovative, educational, natural and social sciences. Scientific journal - VOLUME 4| ISSUE 08. ISSN 2181-1784. - Tashkent, February 2024. - P. 152-159.
10. Raximdjanova D.S. Ibn Rushdning ixtiyoriylik va zaruriyat o‘rtasidagi munosabatga keltirgan argumenti // ActaEducation. International scientific journal. - Vol. 1 No.2 1SSN 3030-3140. https://doi.org/10.61587/3030-3141-2024-1-2-21-26. - Tashkent, 2024-09-12. - Pg. 21-26.
11. Taylor, Charles. The Ethics of Authenticity. Harvard University Press, 2001.





