ABU ABDULLOH MUHAMMAD IBN ALI HAKIM TERMIZIYNING “MAʼRIFATUL ASROR” ASARIDA BILISH FALSAFASI VA GNOSEOLOGIK QARASHLAR TAHLILI
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI3Y2026N10Kalit so'zlar
tasavvuf, bilish falsafasi, gnoseologiya, maʼrifat, qalb, aql, ilohiy bilim, Hakim Termiziy.Annotasiya
Mazkur maqolada islom tasavvufi va falsafasi tarixida muhim oʻrin tutgan mutafakkir Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali Hakim Termiziyning “Maʼrifatul asror” asarida bayon etilgan bilish falsafasi va gnoseologik qarashlari tahlil qilingan. Maqolada bilish jarayonining manbalari, aql va qalb oʻrtasidagi munosabat, ilohiy maʼrifat tushunchasi hamda ruhiy idrokning tasavvufiy talqini ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Maqolada insonning haqiqatni anglash bosqichlari, aqlning tabaqalanishi, qalb koʻzi (tabsira) va intuitiv bilish (maʼrifat) tushunchalari tizimli tahlil qilingan. Shuningdek, mutafakkir gnoseologiyasining zamonaviy falsafiy oqimlar bilan oʻzaro aloqadorligi va uning inson kamolotidagi oʻrni yoritilgan.
Manbalar
1. Abu Abdullox Muxammad ibn Ali Xakim Termiziy. Ma’rifatul asror. (Sirlar ma’rifati). / Tarjimon: Abdulhamid Muxammad Tursunov. - Toshkent: Movarounnahr, 2017.– B.69.
2. Hujviriy, Ali ibn Usmon. Kashf al-mahjub (Haqiqat sirlarini ochish). Ingliz tilidan A.Mansur tarjimasi. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2011.
3. Radtke, Bernd. Al-Hakim al-Tirmidhi: Three Works on the Secrets of the Saints. – Beirut/Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 1992.
4. Knysh, Alexander. Islamic Mysticism: A Short History. – Leiden: Brill, 2000.
5. Uvatov U. Hakim Termiziy. – Toshkent: Ma’naviyat, 2001. – 48 b.
6. Mansurov A. Tasavvuf va inson. – Toshkent: Sharq, 2003.
7. Xaitov Lazizbek Azamatovich .THE PROBLEM OF THE CONTINUITY OF THE HUMAN BODY (BEING) AND SOUL, THE PROBLEM OF HUMAN IDENTITY (LUST) IN THE LEGACY OF HAKIM TERMIZI. (2024). Scientific Journal of the Fergana State University, 30(2), 159. https://journal.fdu.uz/index.php/sjfsu/article/view/4072
8. Tirmidhi, al-Hakim. The Concept of Sainthood in Early Islamic Mysticism. Translated by B. Radtke and J. OʻKane. – Curzon Press, 1996.
9. Xaitov Lazizbek Azamatovich HAKIM TERMIZIY MA’NAVIY MEROSINING INSON KAMOLOTIDAGI OʻRNI /Monografiya.-Buxoro: “BUKHARA HAMD PRINT” nashriyoti , 2023. 148 - b.
10. Xaitov, L. (2025). HAKIM TERMIZIYNING FALSAFIY TAʼLIMOTI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 5(3), 232–236. https://doi.org/10.47390/SPR1342V5I3Y2025N27
