ASL XITOYCHA HARBIY TERMINLARNING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISHI
DOI:
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I3Y2026N23Ключевые слова:
“Yetti muqaddas harbiy toʻplam”, harbiy tafakkur, harbiy taktika va strategiya, venyanizmlar, murakkab terminlar, sodda terminlar, venyan, bayxua, monosillab, polisillab, ehtirom soʻzlari.Аннотация
Maʼlumki, terminlar tadqiqi Xitoy va Oʻzbekiston olimlari tomonidan amalga oshirilayotgan zamonaviy tilshunoslik izlanishlari ichida dolzarb yoʻnalishlardan biri boʻlib qolmoqda. Ushbu maqolada terminlar, xususan, harbiy sanʼatga oid terminlarning shakllanishi va rivojlanishi oʻrganib chiqildi. AQShning mashhur sharqshunos va harbiy tarixshunos olimi Ralf D. Soyer tomonidan yozilgan “U-szin Qadimgi Xitoy yetti muqaddas harbiy toʻplami” («武经七书») asarida keltirilgan qimmatli maʼlumotlar asosida Xitoyda harbiy tafakkurning vujudga kelishi va taraqqiyoti tadqiq qilindi. Bu toʻplamga kiruvchi Sun-szi “Urush sanʼati” asarining venyanda bitilgan asl nusxasidan olingan matnlarda asl xitoy harbiy terminlari leksik-genetik jihatdan tahlil qilindi. Asl harbiy terminlar va zamonaviy harbiy terminlar qiyoslanib, ular oʻrtasidagi boʻgʻin strukturasi hamda semantik tafovutlar tahlil qilindi. Bunda I.D. Kleninning “Kitaysko-russkiy voenniy i texnicheskiy slovar” lugʻatidan keng foydalanildi.
Библиографические ссылки
1. Иванов В.В. Терминология и заимствования в современном китайском языке. – М.: Наука, 1973.
2. Ralph D Sawyer The seven military classics of ancient China. Boulder San Francisco Oxford: Westview Press, 1993.
3. 辞海词典. –上海:上海辞书出版社,1999.
4. 司马迁 史记全译/杨燕起主译。 - 贵阳：贵州人民出版社， 2001.
5. 古代汉语词典. .–北京:商务印书馆, 2007.
6. 康瑞琮 古代汉语语法. – 上海: 上海古籍出版社, 2008.
7. 小学教师实用语文辞典. – 北京: 北京科学技术出版社, 1989.
