SUNʼIY INTELLEKT YORDAMIDA KIBERHUJUMLARNI ANIQLASH VA OLDINI OLISH
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I3Y2026N41Kalit so'zlar
SI tizimlari, ruxsatlar va autentifikatsiya, shaxsiy maʼlumotlar, kiberhujumlar, maʼlumotlar himoyasi, virus, zararli dasturlar.Annotasiya
Raqamli makonda kechayotgan kiberjinoyatchilik xavfi tobora murakkablashmoqda. Ushbu maqola kibermakonda uchraydigan xavflarni nazariy va amaliy nuqtai nazardan oʻrganadi: zararli dasturlar, soxta veb-resurslar, ijtimoiy manipulyatsiya orqali maʼlumotlarni oʻgʻirlash va foydalanuvchi xatti-harakatlarini kompleks monitoring orqali aniqlanadigan xavflarni tahlil qiladi. Asosiy eʼtibor sunʼiy intellekt (SI) yordamida bu xavflarni oldinroq aniqlash, foydalanuvchi faoliyatining kontekstual omillarini hisobga olish va xavfsizlik choralarini takomillashtirishga qaratilgan. Maqola quyidagi yoʻnalishlarni yoritadi: SI metodlari orqali anomal hodisalarni aniqlash, foydalanuvchi xatti-harakatlarini oʻrganish orqali profil yaratish, xavf signalini real vaqt rejimida tahlil etish va ogohlantirish jarayonlarini optimallashtirish, koʻp qatlamli xavfsizlik arxitekturasi asosida tizim xavfsizligini mustahkamlash, foydalanuvchi xabardorligini oshirish uchun moslashtirilgan bildirishlar va taʼlimiy materiallar yaratish. Shuningdek, maqolada SI tizimlarining xavfli jihatlari, identifikatsiya va autentifikatsiya bilan bogʻliq cheklovlar, shu bilan bir qatorda xavfsizlik siyosatlarining muhimligi muhokama qilinadi. Bu usullar jinoyatlarni aniqlash va oldini olishda muhimdir. Shu bilan birga, mavjud vaziyatni yaxshilash, kiberjinoyatlarni oldini olish va ularga javobgarlikni belgilash boʻyicha qonunchilikka takliflar taqdim etilgan.
Manbalar
1. Borodkina T.N., Pavlyuk A.V. Kiberprestupleniya: ponyatiye, soderzhaniye i mery protivodeystviya [Cybercrime: concept, content and countermeasures]. Social and political sciences, 2018, vol. 1, pp. 135–137.
2. Russell SJ, Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall; 2009. [Google Scholar]
3. Roger C. Schank.Where's the AI. AI Magazine. 1991;12:38. [Google Scholar]
4. Jerry K. Artificial Intelligence – what everyone needs to know. New York: Oxford University Press; 2016. [Google Scholar]
5. Nilsson JN. Principles of artificial intelligence. Palo California: Morgan Kaufmann Publishers; 1980. [Google Scholar]
6. Nils N. Artificial Intelligence: A New Synthesis. Morgan Kaufmann; 1998. [Google Scholar]
7. Dina B. “Microsoft develops AI to help cancer doctors find the right treatment” in Bloomberg News. 2016 [Google Scholar]
8. Toraxodjaeva I. O‘zbekistonda Internet tarmog‘i orqali sodir etiladigan jinoyatchilikka qarshi kurash muammolari [Problems of combating crime committed through the Internet in Uzbekistan]. Tashkent, Review of law sciences, 2019, vol. 03, pp. 128–132.
9. Kochkina L. Definition of the concept “cybercrime”. Selected types of cybercrime. Sibirskie ugolovnoprotsessualnye i kriminalisticheskie chteniya, 2017, vol. 3 (17), p. 37-40.
10. Technology Briefing Internet: S.E.C. Issues Warning On Fraud. Available at: https://www.nytimes.com/2002/06/26/business/technology-briefing-internet-sec issues-warning-on-fraud. 2022, p.89-100.
11. Sherri G. Cyberstalking: Definition, Signs, Examples, and Prevention, 2023. Available at https://www.verywellmind.com/what-is-cyberstalking-5181466. 2020.p, Tashkent, ILM ZIYO Publ., 2011. p, 34-40.
12. Ro‘ziev R.N., Salaev N.S. Kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishga oid milliy va xalqaro standartlar [National and international standards for combating cybercrime]. Tashkent, TSUL Publ., 2018, p, 133-140.
13. Delcker J. Politico Europe's artificial intelligence correspondent told DW News in DW News on Black Box of Artificial Intelligence. 2018. [Last accessed on 2019 Nov 18]. Available from https://mdwcom/en/can-ai-be-free-of-bias/a-43910804 .
14. European Commission on Ethical Guidelines for Trustworthy AI. The High-Level Expert Group on AI presented this guideline which stated three requirements: lawful, ethical and robust [Google Scholar]
15. Nick B, Yudkowsky E. The Ethics of Artificial Intelligence. In: Keith Frankish, William Ramsey., editors. Cambridge Handbook of Artificial Intelligence. New York: Cambridge University Press; 2014. [Google Scholar]





