SOVET HOKIMIYATINING TURKISTONDA SOVET RESPUBLIKALARINI BARPO ETISH BOʻYICHA SIYOSATI
DOI:
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6I1Y2026N01Ключевые слова:
protektorat, burjua inqilobi, oktyabr toʻntarishi, soʻl unsurlar, sovetlar, yosh buxoroliklar, yosh xivaliklar, muxtoriyat, milliy sovet respublikalari.Аннотация
Ushbu maqolada 1917-yil 25-oktyabrda soʻl eserlar va bolsheviklar tomonidan amalga oshirilgan davlat toʻntarishi oqibatida hokimiyat tepasiga kelgan sovetlarning Turkistonda “milliy” sovet respublikalarini tashkil etish boʻyicha olib borgan izchil siyosatining muhim jihatlari ochib berilgan. Mavjud tarixiy vaziyat kontekstidan kelib chiqib, sovet hokimiyatining 1917-1924-yillarda bosqichma bosqich bu yoʻnalishdagi siyosatida amalga oshirgan oʻzgarishlari va buning oqibatida Turkistonning bir nechta “milliy” sovet respublikalariga boʻlinib ketish jarayoni mavjud tarixiy adabiyotlar ham hujjatli manbalar asosida tahlil qilingan.
Библиографические ссылки
1. 1917 йил 2 ноябрда эълон қилинган. Манба: “Правда” газетаси. № 178. 1917 йил 3 ноябрь
2. Bergne P. “The Kokand Autonomy 1917-1918” In Tom EVERETT-HEATH(ed.),“Central Asia: Aspects of Transition”. RoutladgeCurson Print, New York, 2003
3. Cameron S. “The Kazakh Famine of 1930-33: Current Research and New Directions”, Journal of Ukranian Studies, Cilt:3, Sayı:2, 2016, S.119
4. Cucciola R.M. “The Crisis of Soviet Power in Central Asia: ‘The Uzbek cotton affair’(1975-1991)” , IMT School for Advanced Studies, Lucca, Italy, 2017.
5. Daniels R.V. “A Documentary History of Communism in Russia: From Lenin to Gorbachev”, University Press of New England, United States of America, 1993.
6. Dave B. “Minority Rights: Cultural Diversity and Devolopment in Central Asia”, School of Oriental and African Studies, Bishkek, October 2004, P.10-12
7. Ellman M. “Stalin and Soviet Famine of 1932-1933 Revisited”, Europe-Asia Studies, Volume:59, No:4, June 2007, University of Glasgow, P.664-665
8. Erşahin S. “Türkistan’ın “Verilen Bağımsızlık”tan “Alınan Bağımsızlığa” Yürüyüşü Üzerine Bazı Değerlendirmeler”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt. XLIV, Sayı. 1, Ankara, 2003, S.316
9. Hasanoğlu İ. “Homo Sovieticus: SSCB’de Sovyet Halkı İnşası Çabaları”, Turkish Studies: International Periodical for The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume:10, No:1, Ankara.
10. Kanlidere A. “Sovyet Döneminde ve Sonrasında Orta Asya Türk Tarihi”, AÖF, Eşkişehir, 2013, 4.baskı, S.194
11. Koigeldiev M. “The Alash Movement and The Soviet Goverment: A Differance of Positions”, Tomohiko Uyama ed., Empire, Islam, and Politics in Central Eurasia, Slavic Research Center of Hokkaido University, Japan, 2007, P.156
12. Reed J. “The Ten Days That Shook The World” , Global Grey, 2018,
13. Бухарская Народная Советская Республика”. Большая советская Энциклопедия. Москва. 1969, https://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/72017/%D0%91%D1%83%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F
14. Декреты Октябрской революции. Том 1. Москва.1933. С.28-30
15. Ражабов Қ. 1924: Туркистоннинг парчаланиши (Совет давлатининг Ўрта Осиёда миллий-ҳудудий чегараланиш сиёсати). Тошкент. 2024.
16. Ражабов Қ. Бухорога қизил армия босқини ва унга қарши кураш: тарих ҳақиқати (1920-1924 йиллар). Тошкент. 2002.
17. Ражабов Қ. Туркистон истиқлолчилик ҳаракати архив ҳужжатларида // “Ўзбекистон тарихи” журнали. 2022 йил 1-сон. 148-154-бетлар
18. Ражабов Қ. Туркистон Мухторияти тарихи. Тошкент. 2023. 15-бет
19. Ражабов Қ. Ўзбекистон ХХ асрда. Биринчи жилд (1900-1939). Тошкент. Фан. 2024.
20. Ратыковский И., Ходяков М. История Советской России. СПб. 2001. С.26
21. Сафаров Г. Колониальная революция (Опыт Туркестана). Москва. Госиздат. 1921. С.67
22. Сталин И.В. Соченения. Том 2. Москва. Госудаарственная издательство политической литературы. 1954.
23. Туркестан в начале ХХ века: к истории истоков национальной независимости. Редактор: Р. Раджапова –Ташкент: “Шарк”, 2000.
24. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси архиви (ЎзР ПАА). 60-жамғарма, 1-рўйхат. 3177-йиғмажилд. 4-варақ.
25. Ўзбекистон тарихи (1917 – 1991 йиллар). Иккита китоб. Биринчи китоб. 1917-1939 й. Масъул муҳаррирлар: Р.Абдуллаев, М.Рахимов, Қ.Ражабов. –Тошкент: “O’zbekiston”, 2019.
26. Ўзбекистоннинг янги тарихи. 2-китоб. Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида. Масъул муҳаррир: М. Жўраев. –Тошкент: “Ўзбекистон”, 2000.
