IMMANUEL KANT FALSAFASIDA NOUMENAL ERKINLIK VA FENOMENAL DETERMINIZMNING ANTINOMIK TABIATI: TRANSENDENTAL KONTEKSTDA TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.47390/SPR1342V6SI2Y2026N14Ключевые слова:
noumen, fenomen, erkinlik, determinizm, antinomiya, transendental idealizm, sababiyat, avtonomiya.Аннотация
Mazkur maqolada Immanuel Kant falsafasida noumenal erkinlik va fenomenal determinizm oʻrtasidagi antinomik munosabat transendental idealizm doirasida keng tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi – “Sof aql tanqidi” asaridagi uchinchi antinomiya asosida erkinlik va sababiyat muammosining nazariy yechimini ochib berish hamda fenomen va noumen farqlanishining gnoseologik hamda ontologik asoslarini aniqlashdan iborat. Tadqiqot tarixiy-falsafiy rekonstruksiya, matnshunoslik tahlili va komparativ metod asosida olib borildi. Natijada Kant determinizmni fenomenal tajriba doirasi bilan cheklab, erkinlikni noumenal darajada – amaliy aql postulatida asoslagani isbotlandi.
Библиографические ссылки
1. Kant I. Sof aql tanqidi (Kritik der reinen Vernunft). – Riga: Hartknoch nashriyoti, 2009.670-b.
2. Kant I. Amaliy aql tanqidi (Kritik der praktischen Vernunft). – Riga, 2016.137-p
3. Kant I. Axloq metafizikasining asoslari (Grundlegung zur Metaphysik der Sitten). – Riga, 1998.65-b.
4. Allison H. Kantning erkinlik nazariyasi (Kant’s Theory of Freedom). – Kembrij: Cambridge University Press, 1990.94-p.
5. Guyer P. Kant. – London: Routledge nashriyoti, 2006.34-p
6. Wood A. Kantning axloqiy dini (Kant’s Moral Religion). – Itaka: Cornell University Press, 1970.24-p
7. Ameriks K. Kant va avtonomiya taqdiri (Kant and the Fate of Autonomy). – Kembrij: Cambridge University Press, 2000.71-p.
